Downloaded from MY-SUBS.MX
Official MY-SUBS movies site: MY-SUBS.MX
Η Distillers, η εταιρεία που αναφέρεται σε αυτή την ταινία, δεν υπάρχει πια.
Η Diageo, ιδιοκτήτρια του σήματός της,
δεν φέρει ευθύνη για τη στάση της Distillers.
Πρόλογος
Αν ρωτούσατε τους ανθρώπους σήμερα
ποια είναι η χειρότερη καταστροφή που προκάλεσε ο άνθρωπος σε καιρό ειρήνης,
μάλλον θα έλεγαν κάτι σαν, "Ο Τιτανικός".
1912, 1,512 ζωές.
Ή μπορεί να έλεγαν, "Το Τσερνομπίλ".
Χάθηκαν εξαιτίας του μερικές εκατοντάδες ζωές.
Όμως, μπορεί να πουν, αν ξέρουν κάτι παραπάνω,
"Τότε που το εργοστάσιο της Union Carbide ανατινάχτηκε στο Μποπάλ".
Κι ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών εξαιτίας αυτού
μπορεί να φτάνει τις 10,000.
Όμως, η θαλιδομίδη τα ξεπερνάει όλα αυτά,
κατά δέκα φορές ή και περισσότερο.
Η θαλιδομίδη πιθανόν έβλαψε
πάνω από 100,000 μωρά,
προκάλεσε βλάβες σε ένα εκατομμύριο ενηλίκους.
Κι όμως δεν εμφανίζεται στη λίστα που έρχεται στο μυαλό των ανθρώπων.
Η εκστρατεία ενημέρωσης για τα θύματα της καταστροφής της θαλιδομίδης
αποτέλεσε ορόσημο για τη βρετανική δημοσιογραφία.
Διενεργήθηκε από τους Sunday Times υπό τον αρχισυντάκτη τους Χάρολντ Έβανς.
Και οδήγησε άμεσα σε αλλαγή της βρετανικής νομοθεσίας.
Μήπως να καθίσουμε να δούμε...
Το δίλημμα για τους Sunday Times και τη θαλιδομίδη είναι το εξής.
Είχαμε την πληροφόρηση ότι η αποζημίωση ήταν ανεπαρκής.
Είχαμε κάτι παραπάνω από υποψία
ότι ο παρασκευαστής του φαρμάκου είχε επιδείξει αμέλεια.
Όμως, ο νόμος περί ασέβειας προς το δικαστήριο
σήμαινε ότι καμία από τις προσεγγίσεις της ιστορίας της θαλιδομίδης
δεν μπορούσε να δημοσιευτεί.
Τη δεκαετία του 1960, η κοινωνία είχε γίνει πολύ πιο περίπλοκη.
Οι εταιρείες είχαν γίνει πιο ισχυρές, εισέβαλλαν περισσότερο,
ευτυχώς ή δυστυχώς, στη ζωή των ανθρώπων.
Κανείς, όμως, δεν ήξερε πόσο περίπλοκο θέμα ήταν.
Οι βουλευτές δεν ήξεραν. Δεν είχαν ιδέα.
Το κοινοβούλιο ως ατμομηχανή των ενεργειών διερεύνησης
ήταν άχρηστο, καμία σύγκριση με το Κογκρέσο.
Ήταν σαν κάποιος να ήταν σε κελί φυλακής.
Ο βρετανικός Τύπος ήταν έτσι.
Όποιος τέντωνε τα χέρια του...
χτυπούσε τους τοίχους. Τους τοίχους της συκοφαντικής δυσφήμησης,
της ασέβειας προς το δικαστήριο, του νόμου περί κρατικού απορρήτου, της εχεμύθειας.
Όταν πήγαμε να εκθέσουμε τα δεινά των παιδιών της θαλιδομίδης
που γεννιούνταν χωρίς χέρια και πόδια...
Ζούσαν χωρίς αποζημίωση για το ότι γεννήθηκαν χωρίς άκρα επί δέκα χρόνια!
Γιατί δεν έγινε τεράστιο εθνικό σκάνδαλο σχετικά με αυτό;
Γιατί;
Επειδή ο νόμος περί ασέβειας έλεγε
ότι δεν επιτρεπόταν να σχολιάσεις μια υπόθεση που είχε πάει στα δικαστήρια.
Αυτή ήταν η κατάσταση. Πώς γινόταν να το ανεχτεί κάποιος αυτό;
Θυμάσαι τους Sunday Times εκείνης της εποχής
και θαυμάζεις το θάρρος ενός ανθρώπου.
Τα έβαλε με μεγάλα κατοχυρωμένα συμφέροντα,
μπροστά σε πολύ δύσκολες νομικές συνθήκες.
Και παραμέρισε με ορμή ορισμένες
από τις νομικές προκλήσεις που αντιμετώπιζε η δημοσιογραφία
με τρόπους από τους οποίους ωφεληθήκαμε όλοι.
Πανεπιστήμιο του Ντάραμ, Αγγλία
Το πραγματικό ενδιαφέρον μου για τη δημοσιογραφία άρχισε στα 12 μου.
Είχαμε πόλεμο τότε. Ο πατέρας μου οδηγούσε ατμομηχανές.
Περιστασιακά, μία φορά κάθε δύο χρόνια, είχαμε την ευκαιρία
να πάμε οικογενειακές διακοπές.
Και πήγαμε στο Ριλ. Περπατούσαμε στην παραλία
και ήταν μερικοί άνθρωποι ξαπλωμένοι στο βάθος.
Και ο μπαμπάς μου σταμάτησε,
κάτι που πραγματικά με εκνεύρισε, γονάτισε κι άρχισε να τους μιλάει.
Και ήταν επιζήσαντες από τη Δουνκέρκη.
Μακριά από την κόλαση της Δουνκέρκης και την ατσάλινη επίθεση των Ναζί,
γύρισε το βρετανικό εκστρατευτικό σώμα.
Πολύ αργότερα συνειδητοποίησα, όταν μπήκα στη δημοσιογραφία,
πως έκανε αυτό που έκανε ένας καλός δημοσιογράφος. Έκανε ερωτήσεις.
"Πώς ήταν;"
"Τι συνέβη;"
"Ποιος ήταν ο εξοπλισμός σας;"
Και ούτω καθεξής.
Και του είπαν μια εκπληκτική ιστορία απελπισίας.
Ένιωθαν ότι τους είχε παρατήσει η Βασιλική Πολεμική Αεροπορία,
οι Γάλλοι, έλεγαν ότι η γραμμή Μαζινό ήταν μια ανοησία.
Κι όταν επιστρέψαμε στο οικοτροφείο,
δεν μέναμε σε ξενοδοχεία, μέναμε σε οικοτροφεία,
υπήρχε εκεί ένα πρωτοσέλιδο της Daily Mirror.
"Εξαιρετικά!"
"Εξαιρετικά", έλεγε για την εκκένωση.
Και τότε σκέφτηκα, "Μα ο μπαμπάς μου λέει μια εντελώς διαφορετική ιστορία".
"Ποιος λέει την αλήθεια;"
Σκεφτείτε την 11η Σεπτεμβρίου.
Και τι συνέβη μέσα στη βιασύνη να επιδειχθεί πατριωτισμός.
Οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί
συντάχθηκαν με μια ωμότητα, την εισβολή στο Ιράκ.
Ποιο είναι, λοιπόν, το καθήκον μιας εφημερίδας σε τέτοιες συνθήκες;
Να κρατήσει ψηλά το ηθικό του κόσμου;
Ή το να κάνει την πολύ πιο δύσκολη δουλειά,
που ακόμα είναι πολύ δύσκολη, να πάει ενάντια στην κοινή γνώμη
και να αναζητήσει την αλήθεια;
Το υψηλό προφίλ του κι η ψυχολογικά απαιτητική εκστρατεία του
είχαν επίσης την προέλευσή τους στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Είμαι ο αξιωματικός που διοικεί
το σύνταγμα του Βασιλικού Πυροβολικού το οποίο φρουρεί αυτό το στρατόπεδο.
Οι αξιωματικοί και οι άνδρες θεωρούν αυτή τη δουλειά
ως καθήκον που πρέπει να εκτελεστεί και κανείς μας δεν πρόκειται να ξεχάσει
αυτό που ο γερμανικός λαός έκανε εδώ.
ΑΠΟΝΕΜΕΤΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΗΓΟΥΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΣΤΟ ΜΠΕΛΣΕΝ
Η γερμανική εταιρεία Chemie Grunenthal παρασκεύαζε σαπούνια και αρώματα.
Όμως, το 1946, επεκτάθηκε για να εκμεταλλευτεί
την ακόρεστη μεταπολεμική ζήτηση αντιβιοτικών και ηρεμιστικών.
Οι αρχές ανησυχούσαν ότι οι ανθυγιεινές συνθήκες στις οποίες ζούσε ο κόσμος
ήταν πιθανό να οδηγήσουν σε επιδημίες
και τα ηρεμιστικά και τα υπνωτικά είχαν μεγάλη ζήτηση
από τους ανθρώπους των οποίων τα νεύρα είχαν διαλυθεί.
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1950, η Γερμανία ήταν πολύ πιο ήρεμο μέρος.
Η Chemie Grunenthal αντιμετώπιζε σκληρό ανταγωνισμό
από άλλες φαρμακευτικές εταιρείες.
Και η ζήτηση για τα ηρεμιστικά και τα αντιβιοτικά της
είχε πέσει σε φυσιολογικά επίπεδα.
Χρειαζόταν ένα μπεστ-σέλερ.
Και πίστεψε ότι το είχε βρει στη θαλιδομίδη, ένα εθιστικό ευφορικό.
Εκείνη την εποχή, τα βαρβιτουρικά είχαν μεγαλύτερη απήχηση από ό,τι σήμερα
κι ο κόσμος έπαιρνε ακούσια ανησυχητικά υπερβολική δόση.
Ένα ελκυστικό επιχείρημα πώλησης ήταν το ότι θεωρούσαν
πως είναι αδύνατο να πάρεις υπερβολική δόση από το φάρμακο.
Το συγκεκριμένο σημείο εστίασης της χορήγησης θαλιδομίδης σε εγκύους
προέκυψε επειδή, εκείνη την εποχή, η κυρίαρχη ιατρική πεποίθηση
ήταν ότι η πρωινή αδιαθεσία ήταν ψυχοσωματική.
Κι αυτό μου το έλεγαν οι πωλητές της εταιρείας.
Πίστευαν ότι αν μια έγκυος ένιωθε αδιαθεσία
επειδή είχε ενθουσιαστεί πολύ λόγω της εγκυμοσύνης της,
έπρεπε να της δώσεις ηρεμιστικά κι έτσι θα ηρεμούσε
και θα σταματούσε η αδιαθεσία.
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Χριστούγεννα του 1956.
Στο Στάλμπεργκ, στη Γερμανία, ένας νεαρός κι αγχωμένος μέλλων πατέρας
που εργαζόταν ως χημικός στην Chemie Grunenthal,
περίμενε νέα από την αίθουσα του τοκετού.
Όμως, τα νέα που έλαβε δεν ήταν αυτά που ήλπιζε.
Το παιδί του γεννήθηκε χωρίς αφτιά.
Η γυναίκα του είχε πάρει δείγματα
του θαυματουργού φαρμάκου της Chemie Grunenthal
για να αντιμετωπίσει την πρωινή αδιαθεσία.
Εκείνα τα Χριστούγεννα γεννήθηκε το πρώτο μωρό της θαλιδομίδης στον κόσμο.
Το γεγονός ότι μία από τις ελάχιστες γυναίκες που είχαν πάρει το φάρμακο
γέννησε παραμορφωμένο μωρό δεν έτυχε προσοχής.
Και η Chemie Grunenthal προχώρησε
και προώθησε το προϊόν της σε ολόκληρο τον κόσμο.
Λίγες χώρες, μεταξύ τους οι ΗΠΑ,
αρνήθηκαν τη χορήγηση άδειας, αλλά οι περισσότερες δέχτηκαν
τα δεδομένα δοκιμών του παρασκευαστή τοις μετρητοίς
και επέτρεψαν τη συνταγογράφηση του φαρμάκου.
Το 1958, έλαβε άδεια για χρήση στο Ηνωμένο Βασίλειο
υπό την εμπορική ονομασία Distaval.
Η ενεργή ουσία στο Distaval και το Contergan ήταν η θαλιδομίδη.
Δεν ήξερα καν ότι το είχα πάρει. Ένιωθα αδιάθετη επί μία εβδομάδα.
Και την Τετάρτη το απόγευμα, έκλεισα το κατάστημα,
κι αποφάσισα να πάω εκεί δίπλα, λίγα μέτρα πιο πέρα, για να δω τη γιατρό μου.
Και μου είπε, "Μόλις βγήκε ένα θαυματουργό νέο φάρμακο".
Είπε τη λέξη "θαυματουργό" για το φάρμακο.
"Είναι φανταστικό, θα γίνεις μια χαρά".
Έτσι, πήρα εκείνο το κομμάτι χαρτί,
χωρίς να καταλαβαίνω ότι δεχόμουν τη θανατική καταδίκη μου εκείνη τη μέρα.
Από τη στιγμή που έμεινα έγκυος, είχα αδιαθεσία.
Είπα στον φαρμακοποιό, "Τα ξέρεις αυτά τα χάπια;".
Κι απλώς είπε, "Είναι για να σε βοηθούν να κοιμάσαι και για την αδιαθεσία".
Κι έτσι τα πήρα. Κι ήταν αποτελεσματικά, να μην παρεξηγηθώ.
Ήταν καταπληκτικά όταν τα πήρα. Ένιωσα πολύ ωραία.
Η Βίκι κι εγώ παντρευτήκαμε. Ήταν 21 ετών, εγώ ήμουν 22.
Μετά από μερικούς μήνες, η Βίκι μου είπε ότι ήταν έγκυος και κατενθουσιαστήκαμε.
Και πήγε να δει τον γιατρό της, που της είπε ότι την έβρισκε λιγάκι αναιμική.
Έτσι, της έδωσε συνταγή για χάπια σιδήρου και για ένα άλλο φάρμακο.
Κι εγώ τη ρωτούσα, "Νιώθεις το μωρό να κλοτσάει;",
κι εκείνη μου έλεγε, "Όχι να κλοτσάει, αλλά να πιέζει".
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μεταξύ 1959 και 1961,
γεννήθηκαν περίπου 2,000 μωρά της θαλιδομίδης.
Ο τοκετός άρχισε στις 7:10 το Σάββατο το πρωί.
Ο σύζυγός μου πάντα δούλευε το Σάββατο το πρωί.
Και του είπα, "Έλα εδώ και φέρε τη μαία".
Είχα βάλει τα πόδια μου πάνω στο κρεβάτι
και μπήκε εκείνη και είπε, "Ω, Θεέ μου!".
Σήκωσε τα μανίκια της
ούτε καν έβγαλε το πανωφόρι της κι έπεσε με τα μούτρα.
Και γεννήθηκε δέκα λεπτά πριν τις 8:00!
Και μπήκε ο άντρας μου κι απλώς είπε, "Με συγχωρείς, αγάπη μου" κι έκλαιγε.
Η μαμά μου ήταν μαία.
Είχε δει τα πάντα στη δουλειά της.
Είπε στις νοσοκόμες, "Πού είναι ο γιος μου;"
κι εκείνες απάντησαν, "Μόλις τον πήραμε".
Μία από τις νοσοκόμες είπε, "Δεν πρόκειται να τον δεις".
Έβλεπα την κούνια,
και τη Λουίζ μέσα στην κούνια.
Το θέαμα μπορούσε να περιγραφεί ως κορμός με κάτι σαν λουλουδάκια
στη θέση των ποδιών και των χεριών.
Και μετά από λίγες ώρες, συνήλθα
και γύρισα στο νοσοκομείο
όπου βρήκα τη Βίκι
σε άθλια κατάσταση, μαζί με έναν ιερέα στο δωμάτιο.
Εκείνος είπε, "Εξηγώ στη Βίκι ότι είναι θέλημα Θεού".
Του είπα, "Δεν ξέρεις τι λες. Δεν είναι θέλημα Θεού. Τα χάπια φταίνε. Έξω!".
Και τον πέταξα έξω.
Το προσδόκιμο ζωής ήταν πολύ χαμηλό όταν γεννηθήκαμε όλοι εμείς.
Ήμαστε όλοι ξεγραμμένοι.
Είπαν στη μητέρα μου ότι μάλλον θα ζούσα περίπου έξι εβδομάδες.
Και, μάλιστα, όταν γεννήθηκα, προφανώς νόμιζαν ότι ήμουν θνησιγενής
και με έβαλαν σε κάτι σαν δοχείο κάτω από το κρεβάτι της μητέρας μου.
Δεν ξέρω αν έβηξα ή αν κάποιος κλότσησε το κουτί ή αν υπήρξε κάποια κίνηση
και τότε κατάλαβαν ότι ήμουν ζωντανός.
Αυτό που επίσης έχει καταστεί σαφές είναι ότι πολλά μωρά γεννήθηκαν ζωντανά,
αλλά δεν είχαν δικαίωμα να ζήσουν.
Ήρθε ο γιατρός και μου είπε ότι ο γιος μου είχε γεννηθεί ανάπηρος.
Τα χέρια και τα πόδια του ήταν κοντά.
Γιατροί και μαίες έπνιγαν παραμορφωμένα μωρά
ή, στα νοσοκομεία, τα άφηναν στο κρύο, στις κρύες πλάκες στον ψυκτικό θάλαμο,
με την ελπίδα ότι θα πέθαιναν ήσυχα.
Πίστευε ότι μάλλον θα ήταν καλύτερα
να πάω σπίτι και να ξεχάσω ότι το είχα γεννήσει και να κάνω άλλο αμέσως.
Η μητέρα κι ο πατέρας μου, δόξα τω Θεώ, είχαν μαζέψει αρκετά χρήματα
και η μητέρα μου άνοιξε ένα μικρό μαγαζί την εποχή που υπήρχε δελτίο στα τρόφιμα.
Έτσι συγκέντρωσαν αρκετά χρήματα και με έβαλαν σε κολέγιο θηλέων.
Πώς τα κατάφερα;
Οι κοπέλες μάθαιναν στενογραφία και δακτυλογράφηση.
Μπορούν να γράψουν 120 λέξεις το λεπτό.
"Μπορώ να βρω δουλειά;"
Αφού απέτυχε στις εξετάσεις για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση,
ο Χάρι είχε περιορισμένες προοπτικές.
Όμως, ρίχτηκε στη δουλειά κι αναρριχήθηκε σιγά σιγά,
κι έτσι έγινε ο νεότερος αρχισυντάκτης της Northern Echo.
Το 1961, μου προτάθηκε να αναλάβω ως αρχισυντάκτης της Northern Echo,
μιας μεγάλης ημερήσιας εφημερίδας στο Ντάρλινγκτον,
με κυκλοφορία πάνω από 100,000 φύλλα, και η οποία είχε κάποτε αρχισυντάκτη
έναν από τους μεγαλύτερους Βρετανούς δημοσιογράφους, τον Γ. Τ. Στεντ.
Και μάλιστα, κάθισα στο γραφείο
και βρήκα εκεί μια χειρόγραφη επιστολή που είχε γράψει στους ιδιοκτήτες
στα τέλη του 19ου αιώνα, που έλεγε,
"Σας ευχαριστώ. Τι θαυμάσια ευκαιρία να επιτεθώ στον διάβολο".
Όχι από αυτή την κάσα, συγγνώμη. Θα έρθει σχετικό άρθρο.
Θεώρησε ότι οι εκστρατείες ήταν ο τρόπος να προχωρήσουν.
Το μάτι του έκοβε για το ποια θέματα έπρεπε να προσεγγίσουν
κι άρχισε να αναπτύσσει τεχνικές που θα αποδεικνύονταν το σήμα κατατεθέν του.
Έγραψα μία παράγραφο τόση στους Sunday Times
για να πω ότι το Βανκούβερ άρχιζε εκστρατεία...
όχι, άρχιζε πρόγραμμα για το αποκαλούμενο τεστ Παπ,
για την ανίχνευση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας
πριν εξελιχθεί σε κανονικό καρκίνο.
Και σκέφτηκα, "Εμείς γιατί δεν έχουμε τέτοιο;".
Η μέθοδος ήταν γνωστή από τη δεκαετία του 1920
και τη χρησιμοποιούσαν σε πολλές άλλες χώρες.
Τα ποσοστά θνησιμότητας άρχισαν να πέφτουν εντυπωσιακά
αφότου η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία εισήγαγε το τεστ Παπ το 1957.
Κάθε χρόνο, 2,500 γυναίκες πέθαιναν άσκοπα στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Έτσι, αρχίσαμε μια εκστρατεία.
Έγραψε επιστολές, άρθρα και φυλλάδια
κι επικοινώνησε με όλους τους βουλευτές για να προσπαθήσει να πείσει την κυβέρνηση
να εισαγάγει δοκιμαστικό πρόγραμμα στη Βρετανία.
Υπουργός Υγείας εκείνη την εποχή ήταν ο Ίνοκ Πάουελ.
Κι έτσι, ο βουλευτής της περιοχής, ο Τζέρεμι Μπρέιντ,
έκανε μια ερώτηση. Είπε, "Υπουργέ, δεδομένων των άρθρων
στη Northern Echo, θα δεχτεί ο Υπουργός να αρχίσει
πρόγραμμα για την ανίχνευση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας;"
Ο Πάουελ σηκώθηκε. "Όχι, κύριε".
Εντάξει. Τη μία εβδομάδα μετά την άλλη. "Όχι, κύριε. Όχι, κύριε. Όχι, κύριε".
Ήταν εξαιρετικός άνθρωπος χωρίς καρδιά.
Η πολύ αργή εκστρατεία συνεχίστηκε, εβδομάδα την εβδομάδα,
Έως ότου, τελικά, που Υπουργός Υγείας έγινε ο Άντονι Μπάρμπερ,
κι εκείνος είπε, "Μάλιστα, κύριε, θα αρχίσω πιλοτικό πρόγραμμα".
Η εκστρατεία για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας από την Northern Echo
έδειξε πώς μια εφημερίδα μπορούσε να πείσει
αυτούς που έχουν την εξουσία να αλλάξουν γνώμη.
Μέχρι σήμερα, δεκάδες χιλιάδες γυναίκες χρωστούν τη ζωή τους στη δύναμη του Τύπου.
Κι ο Χάρι διεπίστωσε ότι δεν έλειπαν ποτέ τα στραβά που έπρεπε να διορθωθούν.
Το 1949, ο Τίμοθι Έβανς, (απλή συνωνυμία) που είχε νοητική ηλικία παιδιού 10 ετών,
κατηγορήθηκε ότι δολοφόνησε τη σύζυγο και το παιδί του.
Υπό την έντονη πίεση της αστυνομίας, ομολόγησε,
αν και δεν υπήρχαν στοιχεία εναντίον του.
Ο Έβανς συγκατοικούσε στη Ρίλινγκτον Πλέις 10
μαζί με τον Τζον Ρέτζιναλντ Χάλιντεϊ Κρίστι.
Δεν ήταν παιδί με βίαιη φύση. Αγαπούσε τη σύζυγο και το μωρό του.
Όμως, τι σας είπε τότε, όταν πήγατε να τον δείτε στη φυλακή;
Είπε, "Πήγαινε βρες τον Κρίστι, μαμά. Μόνο αυτός μπορεί να με βοηθήσει".
Είπε, "Ποτέ δεν τους άγγιξα. Ο Κρίστι το έκανε".
Εκείνη την εποχή, η δίκη του Τίμοθι Έβανς προκάλεσε ελάχιστο δημόσιο ενδιαφέρον.
Όμως, τρία χρόνια μετά τον απαγχονισμό του Έβανς,
η δίκη του απέκτησε νέα και ανησυχητική σημασία.
Τον Μάρτιο του 1953, βρέθηκαν τα πτώματα τριών στραγγαλισμένων γυναικών εδώ,
σε αυτή την κόγχη, στην κουζίνα του Κρίστι.
Εκτέλεσαν αμέσως τον Κρίστι, χωρίς να αποκαλύψουν την πραγματική ιστορία,
η οποία ήταν ότι ο Κρίστι ήταν δολοφόνος κατά συρροή.
Είχε σκοτώσει πολλές γυναίκες.
Έτυχε να μένει στο ίδιο σπίτι με τον Έβανς.
Πλέον εγείρονταν ερωτήματα για την ετυμηγορία για τον Έβανς.
Η ανάμειξη του Χάρι άρχισε
όταν ήρθε σε επαφή μαζί του ένας ντόπιος επιχειρηματίας στα Βορειοανατολικά.
Ο Χέρμπερτ Γουλφ μου έστειλε ένα άρθρο.
Διαβάζω το άρθρο και μου προκαλεί...
σοκ.
Πήγα να δω τον Υπουργό Εσωτερικών, που είχε υπογράψει τη θανατική καταδίκη
και του είπα, "Υπογράψατε τη θανατική καταδίκη".
Είπε, "Το έκανα και το έχω μετανιώσει. Κρεμάσαμε λάθος άνθρωπο".
Είπα, "Πρέπει να αποδοθεί δικαιοσύνη".
Είπε, "Δεν πρόκειται να τα καταφέρεις ενάντια στις δυνάμεις του Γουάιτχολ".
Έτσι, βρήκα τον Χέρμπερτ Γουλφ και αποφασίσαμε να συνεργαστούμε.
Δημοσίευα άρθρα της σύνταξης το ένα μετά το άλλο.
Ανέθεσα τη συγγραφή άρθρων για παλιότερους απαγχονισμούς που είχαν πάει στραβά,
για την ιστορία της θανατικής ποινής, για τη ζωή του Τίμοθι Έβανς, και τα λοιπά.
Η εκστρατεία της Echo διήρκεσε 12 μήνες.
Κάθε της εφημερίδας είχε το σλόγκαν "Ο Άνθρωπος της Συνείδησής μας".
Αδιάκοπα, αυτή η πολύ αργή διαδικασία συνεχίστηκε,
έως ότου μέχρι και το προσωπικό αναρωτιόταν αν θα πετύχαινε.
Η εκστρατεία μια εφημερίδας πρέπει να είναι παρατεταμένη, πολύ συχνά.
Επειδή οι δυνάμεις της ακαμψίας είναι ισχυρές,
ειδικά στη γραφειοκρατία.
Και, κατά δεύτερον, χρειάζεται χρόνος για να γίνει κάτι κατανοητό.
Υπάρχει ένας διάσημος Αμερικανός αρχισυντάκτης που είπε,
"Η στιγμή που ένας δημοσιογράφος κουράζεται από την εκστρατεία του
είναι η στιγμή που το κοινό μόλις αρχίζει να την παρατηρεί".
Στο μεταξύ, διευρυνόταν η γενική παραδοχή στη χώρα
ότι είχε έρθει η ώρα να καταργηθεί η θανατική ποινή.
Και, τελικά,
Υπουργός Εσωτερικών έγινε ένας άλλος άνθρωπος,
ο Ρόι Τζένκινς, ένας σπουδαίος μεταρρυθμιστής Υπουργός Εσωτερικών,
και ανακοίνωσε ότι θα γινόταν έρευνα για τον απαγχονισμό.
Ήταν μια ετυμηγορία πρότυπο, αλλά έδωσε τη δυνατότητα στον Ρόι Τζένκινς
να σηκωθεί στη Βουλή των Κοινοτήτων και να ανακοινώσει την απονομή χάριτος.
Έτσι, νικήσαμε. Και την ίδια εποχή, καταργήθηκε η θανατική ποινή.
Δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι εμείς καταργήσαμε τη θανατική ποινή.
Είχαν ασχοληθεί με αυτό πολλοί που έκαναν εκστρατείες,
ειδικά ο Σίντνεϊ Σίλβερμαν.
Όμως, νομίζω πως μπορούμε να πούμε ότι ο Χέρμπερτ Γουλφ
και ο Λούντοβικ Κένεντι και ο Μάικλ Έντοουζ
και σε κάποιο βαθμό εγώ βοηθήσαμε να επισπευσθεί η διαδικασία.
Η ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΒΑΝΣ
Μέχρι το 1962, η φρίκη της θαλιδομίδης είχε καταστεί προφανής
και το φάρμακο απαγορεύτηκε παγκοσμίως.
Το ζήτημα των αυστηρότερων ελέγχων
για την αποτροπή της διανομής επικίνδυνων φαρμάκων, όπως η θαλιδομίδη,
είναι ζήτημα που απασχολεί τον Πρόεδρο στη συνέντευξη Τύπου.
Σκιαγραφεί τα βήματα που σχεδιάζει να κάνει η κυβέρνηση.
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων
έχει σχεδόν 200 άτομα που εργάζονται σε αυτόν τον τομέα.
Έχει ενημερωθεί κάθε γιατρός, κάθε νοσοκομείο, κάθε νοσοκόμα.
Κάθε γυναίκα σε αυτή τη χώρα πρέπει να γνωρίζει πως είναι εξαιρετικά σημαντικό
να ελέγξει το φαρμακείο της στο σπίτι και να μην πάρει το φάρμακο, να το επιστρέψει.
Όμως, σε αντίθεση με τις αμερικανικές υγειονομικές αρχές,
ο Βρετανός υπουργός Υγείας, Ίνοκ Πάουελ,
είπε "όχι" σε δημόσια έρευνα,
"όχι" στην ίδρυση κέντρου δοκιμών φαρμάκων,
"όχι" στην έκδοση προειδοποίησης κατά της χρήσης εναπομεινάντων χαπιών,
επειδή το θεωρούσε τέχνασμα απόκτησης δημοτικότητας μέσω τρομολαγνείας,
και "όχι" στο να κάνει δηλώσεις μετά.
"Δεν υπάρχει λόγος να αναμειχθεί ο Τύπος", είπε.
Ο Ίνοκ Πάουελ ρωτήθηκε αν θα ξεκινούσε δημόσια έρευνα
για να αποκαλυφθεί πώς ήταν δυνατόν
ένας γιατρός του Εθνικού Συστήματος Υγείας
να συνταγογραφεί χάπι το οποίο θα είχε αυτά τα καταστροφικά αποτελέσματα.
Ο Ίνοκ Πάουελ είπε, "Όχι, κύριε".
Οι γονείς που είχαν πέσει θύματα της θαλιδομίδης πήγαν να τον δουν
και πήραν την ίδια απάντηση, την οποία έπαιρναν κι από τους δημοσίους υπαλλήλους.
Όλοι έδιναν την ίδια απάντηση, δηλαδή, είστε μόνοι σας.
Η απροθυμία του Πάουελ να βοηθήσει άφησε στις οικογένειες μόνο μία λύση.
Να ασκήσουν αγωγή στους παρασκευαστές για αμέλεια.
Όμως, οι οικογένειες είχαν απέναντί τους έναν τρομερό αντίπαλο.
Με αξία, σε σημερινές τιμές, 4 δισεκατομμύρια λίρες,
η Distillers Group παρήγαγε μια γκάμα διάσημων προϊόντων,
ανάμεσά τους πασίγνωστα ονόματα όπως το ουίσκι Johnnie Walker
και το τζιν Gordon's.
Ο πρόεδρός της, ο Αλεξάντερ Μακ Ντόναλντ, είχε τη φήμη ανθρώπου από γρανίτη.
Οι οικογένειες έπρεπε να βασιστούν σε δημόσια χρηματοδότηση.
Όμως, η κυβέρνηση δυσφορούσε με τη δαπάνη χρημάτων από φόρους
για κάτι που θεωρούσε μάλλον χαμένη υπόθεση.
Όλες οι εφημερίδες έλεγαν το ίδιο πράγμα.
Η Guardian, το Economist, οι Times, η Telegraph,
έλεγαν το ίδιο πράγμα με τη φαρμακευτική εταιρεία και το Υπουργείο Υγείας.
Αυτό που έλεγαν
ήταν ότι το φάρμακο είχε ελεγχθεί σύμφωνα με τα πρότυπα της εποχής,
τότε που κανείς δεν πίστευε ότι ένα φάρμακο θα διαπερνούσε τον πλακούντα
και θα επηρέαζε το έμβρυο.
Οι δικηγόροι που εκπροσωπούσαν τις οικογένειες το είχαν αποδεχτεί αυτό.
Οπότε, φαντάζεστε, έχεις τις οικογένειες που εκπροσωπούνται από νομική εταιρεία
η οποία συμφωνεί με τους άλλους ότι οι γονείς δεν μπορούν να κάνουν τίποτα.
Δεν γίνεται να υπάρχει περίπτωση αμέλειας,
επειδή δεν υπήρξε αμέλεια, διότι έγινε ο καθιερωμένος έλεγχος της εποχής.
Χωρίς να έχει ιδέα για το σκοτεινότερο υπόβαθρο της θαλιδομίδης,
ο Χάρι δημοσίευσε άρθρα στη Northern Echo για να κερδίσει συμπάθεια για τα παιδιά.
Δημοσίευσα αυτές τις φωτογραφίες
προσμένοντας ότι θα προκαλέσω συμπάθεια για τα παιδιά.
Κι αντί για συμπάθεια, αυτό που πέτυχα ήταν κριτική.
Σχεδόν με στηλίτευσαν.
"Δεν θέλουμε να βλέπουμε τέτοιες φωτογραφίες στην εφημερίδα μας.
Παρακαλούμε, μην μας δείχνετε αυτά τα τρομακτικά πράγματα".
Αν και οι περισσότερες οικογένειες υποχώρησαν λόγω εκφοβισμού
από τους δικηγόρους της Distillers, 62 οικογένειες εξέδωσαν εντάλματα.
Όμως, μόλις εκδόθηκαν τα εντάλματα,
κατέστη παράνομο ο Τύπος να δημοσιεύει δεδομένα
ή να σχολιάζει σχετικά με δίκη που εκκρεμούσε.
Με τη θαλιδομίδη, αυτό σήμαινε ότι δεν μπορούσε να δημοσιευτεί τίποτα
που ίσως επηρέαζε κάποιον δικαστή, έως ότου η κάθε υπόθεση ξεχωριστά
να διευθετηθεί από τα δικαστήρια.
Κάθε φορά που μια πλούσια εταιρεία
είχε ενεργήσει άσχημα, υποβάλλονταν αγωγές.
Εκδιδόταν αυτό που λέγαμε "ένταλμα φίμωσης",
που φίμωνε όλες τις επικρίσεις υπό το πρόσχημα
ότι η υπόθεση βρισκόταν υπό κρίση, ότι είχε πάει στο δικαστήριο.
Οπότε, κανείς δεν μπορούσε να σχολιάσει επικριτικά κανένα από τα μέρη.
Η απάντηση της Distillers στις 62 οικογένειες
ήταν να περιμένει να περάσουν τρία χρόνια για να φτάσουν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό,
όπου, αν και δεν δεχόταν την ευθύνη,
συμφωνούσε να καταβάλει κάποια αποζημίωση.
Οι οικογένειες των υπόλοιπων θυμάτων δεν ήξεραν ότι υπήρχε ενδεχόμενο συμβιβασμού.
Λόγω σχεδιασμού ή ευτυχούς συγκυρίας,
μόλις επιτυγχανόταν συμβιβασμός και ο Τύπος μπορούσε να σχολιάσει,
ο περιορισμός των 3 ετών που όριζε ο νόμος για την ηθική βλάβη είχε εκπνεύσει.
Οι οικογένειες των άλλων γονέων θεωρήθηκε ότι ήταν εκπρόθεσμες
και δεν θα μπορούσαν να καταθέσουν αγωγές.
Ένας από τους εκπρόθεσμους γονείς ήταν ο Ντέιβιντ Μέισον.
Ο Ντέιβιντ Μέισον, έμπορος έργων τέχνης στο Γουέστ Εντ.
Ένας άνθρωπος που έφτιαξε την επιχείρησή του από το μηδέν
όταν κέρδιζε τρεις λίρες την εβδομάδα.
Πατέρας τεσσάρων παιδιών,
ένα από τα οποία είναι ένα από τα πρώτα παιδιά της θαλιδομίδης.
Κι ένας άνθρωπος που, μόνος, βρέθηκε αντιμέτωπος
με την ισχύ των εκατομμυρίων λιρών της εταιρείας Distillers.
Θυμάμαι που σκεφτόμουν, ακόμα και τότε, ότι η κοινωνία δεν ήταν φιλόδικη.
"Θα κυνηγήσω τη Distillers
και θα την κάνω να λογοδοτήσει για όλες αυτές τις παραμορφώσεις
που προκάλεσε στα άλλα παιδιά".
Δεν μου είχαν πει πόσα εμπλέκονταν, αλλά ήξερα ότι εμπλέκονταν κι άλλα παιδιά,
ότι υπήρχαν κι άλλα θύματα. Κι αυτό ήταν η αρχή.
Θα ήταν μια καινούργια αρχή και για τον Χάρι Έβανς.
Οι εκστρατείες αυτού του άσημου αρχισυντάκτη εφημερίδας του Βορρά
και ιδιαίτερα εκείνη για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας,
είχαν τραβήξει την προσοχή του τότε αρχισυντάκτη των Sunday Times,
του Ντένις Χάμιλτον, που αναζητούσε τον διάδοχό του.
Είχαν χρειαστεί μόλις 20 χρόνια
από τις πρώτες ημέρες του στην Ashton Under-lyne Reporter
ώσπου το αγόρι που είχε αποτύχει στις εισαγωγικές εξετάσεις στο γυμνάσιο
να αναλάβει την αρχισυνταξία μιας από τις πιο ευυπόληπτες εφημερίδες στον κόσμο.
Οι Sunday Times του Χάρι Έβανς ήταν κάτι σαν χρυσή εποχή,
όχι μόνο λόγω της αρχισυνταξίας, αλλά λόγω και της ιδιοκτησίας.
Ήταν αρχισυντάκτης υπό τον Λόρδο Τόμσον, που ήταν ο τελευταίος
από τους σπουδαίους βαρόνους των εφημερίδων.
Βασικά, τον περισσότερο καιρό που ήμουν στους Sunday Times,
έκανα ερευνητική δημοσιογραφία.
Είναι διαολεμένα δύσκολη δουλειά.
Ήταν ωραίο να δουλεύεις γι' αυτόν.
Σηκωνόμουν κάθε μέρα
με μια αίσθηση περιπέτειας, καθώς πήγαινα στους Sunday Times,
σχετικά με το τι θα κάναμε την κάθε εβδομάδα.
Κι ό,τι κι αν ήταν, θα ήταν κάτι σπουδαίο
και θα έκανε τους ανθρώπους, που άνοιγαν τους Sunday Times
την Κυριακή το πρωί, να πουν "Ουάου!".
Οι Sunday Times απασχολούσαν τους δημοσιογράφους έρευνας
ως μέλη ομάδας που ήταν γνωστή ως Insight.
Άσε αυτή τη σελίδα.
Ο Χάρι αντιλαμβανόταν τη σημασία των ομάδων δημοσιογράφων
που ασχολούνταν με πραγματικά δύσκολα μακροπρόθεσμα πρότζεκτ.
Ειδήσεις. Αυτό είναι γνώμη.
Θα ήταν πολύ δύσκολο να δημιουργήσω,
δυσκολεύομαι να το φανταστώ, με οποιονδήποτε άλλον αρχισυντάκτη,
αν και προσπάθησαν κι άλλοι, όχι με απόλυτη επιτυχία.
Μόλις στον δεύτερο μήνα του στη θέση του αρχισυντάκτη,
ο Έβανς ανέθεσε στη νεοσχηματισμένη ομάδα Insight
μια έρευνα που διήρκεσε οκτώ μήνες και αντιμετώπισε σφοδρές αντιδράσεις.
Το 1951, η βρετανική αντικατασκοπεία θορυβήθηκε από το ότι οι Σοβιετικοί
φαινόταν να βρίσκονται ένα βήμα μπροστά σε σχέση με τη συνεργασία των Βρετανών
με τους Αμερικανούς αναφορικά με τα πυρηνικά όπλα.
Δύο διπλωμάτες στην Ουάσινγκτον, ο Γκάι Μπερτζες και ο Ντόναλντ Μακ Λέιν,
διέφυγαν στη Μόσχα πριν προλάβουν να τους ανακρίνουν.
Ποιος τους ενημέρωσε;
Μήπως ο Κιμ Φίλμπι ήταν ο τρίτος άνθρωπος;
Αν όντως υπήρξε τρίτος άνθρωπος, ήσαστε εσείς ο τρίτος άνθρωπος;
Όχι, δεν ήμουν.
Οι Sunday Times ανέλαβαν την υπόθεση
επειδή κάποιος είχε πει στον αρχισυντάκτη, τον Χάρολντ Έβανς,
ότι η υπόθεση Φίλμπι ήταν πολύ πιο σημαντική από όσο είχε υποψιαστεί κανείς.
Πρέπει να μείνει στην ιστορία ως ο πιο εντυπωσιακός
πράκτορας διείσδυσης στην ιστορία της κατασκοπείας.
Θα γινόταν σίγουρα επικεφαλής της βρετανικής αντικατασκοπείας.
Ο πρόεδρος, ο Ντένις Χάμιλτον, μου τηλεφώνησε και μου είπε,
"Φρόντισε να πας στη Βουλή των Κοινοτήτων αύριο,
επειδή ο Υπουργός Εξωτερικών σκοπεύει να σε αποκηρύξει ως προδότη".
Το μόνο που θα πω είναι ότι δεν δημοσιεύσαμε τίποτα
το οποίο οι Ρώσοι δεν γνωρίζουν ήδη.
Η κυβέρνηση ήταν αποφασισμένη να μην πούμε την ιστορία
επειδή επρόκειτο για τρομερό χάλι.
Κυριαρχούσε η ανικανότητα
και την ευθύνη είχε μια κλίκα.
Θυμάμαι κάποτε που ήρθε ο επικεφαλής της υπηρεσίας,
όταν ήμουν πρωθυπουργός, στο δωμάτιό μου,
τρίβοντας τα χέρια του και είπε, "Τον τσάκωσα. Τον κυνηγάω 18 μήνες".
Εγώ ήμουν βλοσυρός και είπε, "Δεν χαρήκατε, κύριε πρωθυπουργέ;"
Του είπα, "Δεν χάρηκα καθόλου".
Είπε, "Τα πήγαμε περίφημα. Οι δικοί μας ήξεραν ότι ήταν σκάρτος και τον πιάσαμε".
"Ναι", είπα, "Αλλά όταν ο φύλακας σκοτώνει μια αλεπού εδώ,
δεν την κρεμάει απέξω από το σπίτι του υπεύθυνου για τα κυνηγόσκυλα".
"-Και τι θα γίνει τώρα; -Θα γίνει έρευνα.
Θα σου πουν ότι η υπηρεσία σου έχει σαπίσει από την κορυφή μέχρι τα νύχια.
Θα οριστεί επίτροπος ο Λόρδος Ράντκλιφ. Θα γίνει συζήτηση στη Βουλή των Κοινοτήτων
και η κυβέρνηση μάλλον θα πέσει".
"Τώρα κατάλαβα".
Δεν κάνεις τέτοια πράγματα. Τους απομακρύνεις ήσυχα.
Φίλμπι: Κατασκόπευα για τη Ρωσία από το 1933
Ο Χάρι Έβανς ήταν αρχισυντάκτης των Sunday Times
σε μια χώρα που είχε νόμο περί απορρήτου.
Ήταν ακριβώς το αντίθετο της δικής μας ελευθερίας
από τη νομοθεσία περί πληροφοριών.
Το πρόσχημα ήταν η μυστικότητα, στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Αντί το πρόσχημα να είναι η ανοιχτή στάση
και μετά η κυβέρνηση να πρέπει να εξηγεί γιατί κάποιες πληροφορίες
παρέμεναν μυστικές. Οπότε, είχε να αντιμετωπίσει
μια πολύ εχθρική ατμόσφαιρα που μπορούσε να τον αφήσει έκθετο
καθώς και τους δημοσιογράφους του σε διώξεις.
Στην Κόκκινη Πλατεία-ο μεγαλύτερος κατάσκοπος στη βρετανική ιστορία
Είχα πολύ καλό επιτελείο στη Northern Echo.
Τίποτα, όμως, δεν συγκρίνεται με το επιτελείο των ανθρώπων
που είχα στους Sunday Times, το οποίο ήταν και πιο πολυάριθμο
και πιο έμπειρο.
Είπα, λοιπόν, "Ας έχουμε το νου μας στα παιδιά της θαλιδομίδης".
Αν και είχε δημοσιευτεί ότι είχε γίνει συμφωνία
ανάμεσα στη Distillers και τις 62 οικογένειες
που είχαν καταθέσει αγωγές έγκαιρα,
δεν επιτρεπόταν στον Τύπο να κάνει καμία αναφορά για τον οικονομικό συμβιβασμό
ενώ οι δύο άνισες πλευρές βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις
αναφορικά με το ποιο θα ήταν το επίπεδο της αποζημίωσης.
Και, τελικά, συμφωνήθηκε
από τη Distillers, ότι αν οι γονείς απέσυραν την κατηγορία της αμέλειας,
θα έρχονταν σε συμβιβασμό
και θα κατέβαλαν το 40% του πλήρους ποσού του συμβιβασμού.
Άρα θα πήγαιναν ενώπιον ενός δικαστή...
Αυτή η ιστορία όσο πάει γίνεται και χειρότερη,
Θα πήγαιναν, λοιπόν, σε έναν δικαστή για να αποφασίσει
ποιο θα ήταν το 100% του πλήρους ποσού του συμβιβασμού,
ενώ θα ήξεραν ότι θα έπαιρναν το 40% από αυτό.
Εντελώς και απόλυτα ανεπαρκές.
Πίστευε ότι δεν θα είχε την ευκαιρία να βοηθήσει,
μέχρι που ένας πληροφοριοδότης επικοινώνησε με τους Sunday Times
και έδωσε στην εφημερίδα 10,000 εσωτερικά έγγραφα της Distillers.
Αυτό που αποκάλυψαν τα έγγραφα
ήταν μια ανήθικη διαφημιστική εκστρατεία για την προώθηση αυτού του φαρμάκου.
Αυτό που δεν αποκάλυπταν...
ήταν το πώς είχε προκύψει η καταστροφή.
Είχαν ενημερωθεί για τους κινδύνους του πέντε μήνες πριν την απόσυρσή του.
Εκείνοι οι πέντε μήνες ήταν η περίοδος κατά την οποία
έγινε η σύλληψη της πλειονότητας των θυμάτων.
Αυτά τα έγγραφα σαφώς δεν μπορούσαν να δημοσιευτούν,
καθώς αφορούσαν άμεσα υπόθεση που βρισκόταν στα δικαστήρια.
Όμως, μια δεύτερη παρτίδα που έπεσε στα χέρια των Sunday Times
είχε πιο πολλές δυνατότητες.
Έτσι, έχουμε τώρα την αίθουσα των Sunday Times γεμάτη φωριαμούς
με έγγραφα στα Γερμανικά που μεταφράζονται.
Η δεύτερη παρτίδα ήταν εσωτερικά έγγραφα της Chemie Grunenthal
που σχετίζονταν με υπόθεση εναντίον της ενώπιον των γερμανικών δικαστηρίων,
σε μια δίκη της οποίας το μέγεθος ήταν εφάμιλλο της Δίκης της Νυρεμβέργης.
Αυτά τα έγγραφα τεκμηρίωναν μια νοοτροπία "πλούτισε γρήγορα"
στην οποία η ασφάλεια του φαρμάκου ήταν το βασικό επιχείρημα πωλήσεων.
Το Contergan είχε χορηγηθεί δοκιμαστικά σε 370 άτομα,
από τα οποία τα 160 ήταν μητέρες που θήλαζαν.
Η έκθεση με βάση αυτές τις δοκιμές δήλωνε
ότι δεν παρατηρήθηκαν παρενέργειες ούτε στις μητέρες ούτε στα μωρά.
Υπονοούσε επιδέξια ότι τα μωρά κυοφορούνταν
όταν οι μητέρες πήραν το φάρμακο.
Αυτό δεν ήταν αλήθεια.
Αυτό μας προκάλεσε την πρώτη κρίση.
Μπορούσαμε να δημοσιεύσουμε το θέμα για το πώς η γερμανική εταιρεία
έβγαλε στην αγορά ένα φάρμακο χωρίς τις κατάλληλες δοκιμές;
Επειδή μήπως αυτό σχετιζόταν με τη βρετανική υπόθεση
και αν δημοσιεύαμε τη γερμανική ιστορία
θα ήταν ασέβεια προς το δικαστήριο;
Οι δικηγόροι μελέτησαν και την τελευταία λέξη,
έχοντας υπόψη ότι η παραβίαση της νομοθεσίας περί ασέβειας
θα μπορούσε να στείλει τον Χάρι στη φυλακή.
Ετοιμαστήκαμε, λοιπόν, να δημοσιεύσουμε τη γερμανική υπόθεση
κι ο Γκόντφρεϊ Χόντζον έκανε ένα φανταστικό τρομακτικό άρθρο
το οποίο έβαλα στην πρώτη σελίδα των αναλύσεων, πέντε σελίδες,
με μια φωτογραφία ενός από τους Γερμανούς γιατρούς
ο οποίος είχε σχέσεις με τους Ναζί.
Και κάθισα κουλουριασμένος σε αμυντική στάση...
σχεδόν βέβαιος ότι θα μας παρέπεμπαν για ασέβεια προς το δικαστήριο.
Για πρώτη φορά,
η θαλιδομίδη παρουσιαζόταν ως καταστροφή που προκλήθηκε από μια εταιρεία
και όχι ως έργο του Θεού.
Όμως, προς απογοήτευση του Χάρι,
οι δικηγόροι των οικογενειών παρέμεναν πτοημένοι από τους αντιπάλους τους.
Έχοντας κατά νου ότι η Distillers απειλούσε ότι ήταν έτοιμη
να πάει την υπόθεση στα δικαστήρια επειδή ήταν σίγουρη για τη νίκη της,
οι δικηγόροι δεν ενθαρρύνθηκαν από το άρθρο των Sunday Times,
αλλά συμβιβάστηκαν με ένα μικρό μέρος αυτού που ήθελαν οι πελάτες τους.
Κι ο δικαστής, ένας συμπαθής γέρος που δεν είχε ιδέα,
έθεσε επίπεδο αποζημίωσης που ήταν γελοία χαμηλό.
Ούτε και η αντίδραση του Τύπου ήταν αυτό που περίμενε ο Χάρι.
Οι εφημερίδες είχαν τίτλους λες και οι οικογένειες είχαν κερδίσει το Λότο.
Σαν να είχαν κερδίσει το λαχείο, να είχαν πάρει εκατομμύρια.
Έξω φρενών από την ανεπάρκεια του ποσού που πρόσφερε η Distillers,
αποφάσισε να παρακάμψει τον νόμο
και αποφεύγοντας το ζήτημα της αμέλειας της εταιρείας,
δημοσίευσε σχόλιο για την αποζημίωση.
Ακόμα κι αυτό, όμως, ήταν ριψοκίνδυνο.
Θυμάμαι που έγραφα τον τίτλο, "Πόσο κάνει μια λίβρα σάρκα;",
υποστηρίζοντας ότι τα επίπεδα δεν ήταν επαρκή.
Κι ο δικηγόρος είπε, "Νομίζω ότι αυτό είναι ασέβεια".
Ο δικός μας ο δικηγόρος. Είπα, "Ας είναι. Να πάει στον διάολο!".
Το ριψοκινδυνέψαμε και δημοσιεύσαμε το άρθρο. Αυτό έγινε το 1969.
Η συνέπεια του συμβιβασμού το 1969
ήταν να θορυβηθεί ένας τεράστιος αριθμός άλλων οικογενειών
που δεν είχαν καταλάβει ότι τα παιδιά τους ήταν θύματα της θαλιδομίδης
πίστευαν ότι απλώς είχαν σταθεί άτυχοι
και δεν ήξεραν ότι υπήρχε η προοπτική συμβιβασμού.
Αφού πέρασαν μερικοί μήνες,
369 οικογένειες προστέθηκαν στις ελάχιστες αρχικές,
οπότε είχαμε πια σχεδόν 500 οικογένειες.
Για τις 369 ήταν πολύ αργά για να καταθέσουν αγωγές,
αλλά τα δικαστήρια δέχτηκαν ότι μολονότι ήταν εκπρόθεσμες
μπορούσαν να καταθέσουν αγωγές.
Μια μέρα, πήρα ένα γράμμα
που έλεγε ότι θα γινόταν συνάντηση
όλων των γονιών που είχαν επηρεαστεί από τη θαλιδομίδη.
Έτσι, πήγαμε στη συνάντηση στην ώρα μας
κι όταν φτάσαμε εκεί, βέβαια, ήταν εκεί περίπου 600-700 άτομα.
Οι δικηγόροι εξέθεσαν τους όρους της προσφοράς.
Ήταν ακόμα μικρότερη από την αποζημίωση που είχαν πάρει οι πρώτες 62 οικογένειες
που είχαν έρθει σε συμβιβασμό. Άσκησαν πίεση στις οικογένειες να δεχτούν
λέγοντας ότι αν δεν συμφωνούσαν όλοι οι γονείς,
κανείς δεν θα έπαιρνα τίποτα.
Είπε αυτά τα πράγματα και πού και πού οι γονείς χειροκροτούσαν,
επειδή, ειλικρινά τώρα, κανείς δεν πίστευε ότι θα έπαιρνε τίποτα.
Και είπε ότι το ποσό ανέρχεται στα τρία εκατομμύρια λίρες.
Σκέφτηκα, "Τρία εκατομμύρια λίρες; Για 400 θύματα;"
Έκανα τους υπολογισμούς στα γρήγορα και κατέληξα στο συμπέρασμα
ότι αυτό σήμαινε, για τη Λουίζ, 8,000 λίρες,
ή, για να το θέσω ωμά,
2,000 λίρες για κάθε χέρι και κάθε πόδι.
Το αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν ανάμεικτο. Είχαμε, από τη μία πλευρά...
Σε οικονομικό επίπεδο, ο Ντέιβιντ Μέισον ήταν στην ευτυχή θέση
να έχει το περιθώριο να απορρίψει την πρόταση,
αλλά πολλοί από τους γονείς βρίσκονταν σε απελπιστική κατάσταση.
Η Distillers άσκησε τεράστια ψυχολογική πίεση,
αλλά ο Μέισον και λίγοι άλλοι παρέμειναν ακλόνητοι.
...όπου θέλω τα ψιλά γράμματα...
Ήταν πέντε γονείς,
ο ένας από αυτούς διάσημος, ο Ντέιβιντ Μέισον, έμπορος έργων τέχνης,
και άλλοι που είπαν, "Δεν το δέχομαι".
"Δεν δέχομαι αυτή την ανεπαρκή αποζημίωση για την κόρη μου τη Λουίζ".
Και η απάντηση της Distillers ήταν, "Θυσιάζεις την αποζημίωση όλων των άλλων".
Οι γονείς είστε ικανοποιημένοι με τον συμβιβασμό;
Δεχόμαστε τον συμβιβασμό. Συμβιβαζόμαστε έτσι.
Έλαβα απειλητικές επιστολές, δέχτηκα απειλητικά τηλεφωνήματα.
Συγκεκριμένοι γονείς χαρακτήρισαν τη στάση μου αντιχριστιανική.
Ο κύριος Μέισον υποστηρίζει ότι εκπροσωπεί τους περισσότερους γονείς.
Δεν το υποστηρίζει κι αυτό αποδείχτηκε εκεί μέσα μόλις τώρα!
Μπορεί να υποστήριξε ότι ήταν εκπρόσωπος λίγων,
αλλά τη μεγάλη πλειονότητα των γονέων δεν την εκπροσωπεί σε καμία περίπτωση.
Ο Μέισον είχε ενημερωθεί ότι το ποσό των 20 εκατομμυρίων λιρών,
σχεδόν επτά φορές το ποσό που πρόσφερε η Distillers,
ήταν το ελάχιστο που απαιτείτο για τη μακροπρόθεσμη φροντίδα των παιδιών.
Όμως, πολλοί από τους άλλους γονείς δεν είχαν περιθώριο να αντέξουν.
Απλώς πήγαινε από το κακό στο χειρότερο.
Δεν είχε αμαξίδιο, δεν είχε κράνος, δεν είχε τίποτα.
Έπαιρνα από τα σκουπίδια μαρούλια και ντομάτες, τα έπλενα και τα έφερνα σπίτι
κι αυτά έτρωγαν τα Σαββατοκύριακα.
Οι γονείς μου ήταν χαρακτηριστικοί γονείς της εργατικής τάξης.
Ο μπαμπάς μου δούλευε στα ρυμουλκά στον Ποταμό Μέρζι
κι η μητέρα μου ήταν νοικοκυρά και μεγάλωνε έξι παιδιά,
οπότε δεν είχαν ιδέα για ομαδικές αγωγές και δικηγόρους
ή πώς να πάνε κάποιον στα δικαστήρια.
Πρέπει να ήταν τεράστιος αγώνας γι' αυτούς, πραγματικά.
Είχαν το θάρρος να αντιμετωπίσουν τις υποθέσεις στα δικαστήρια
κι εγώ απλώς συνέχισα την παιδική μου ηλικία.
Η Distillers θεώρησε τον Ντέιβιντ Μέισον αρχηγό της μικρής ομάδας που αντιστεκόταν
στο κλείσιμο μιας συμφωνίας κι ενέτεινε την πίεση
απειλώντας να αποσύρει την προσφορά της.
Το "διαίρει και βασίλευε" ίσχυε τελικά στην προκειμένη περίπτωση.
Και το επόμενο τρομερό πράγμα που συνέβη ήταν ότι έλαβα κλήτευση με το ταχυδρομείο.
Η Distillers με πήγε στα δικαστήρια κι επιχείρησε να μου πάρει την κόρη μου
και να τη θέσει υπό δικαστική επιμέλεια με αιτιολογία ότι, αρνούμενος την προσφορά,
ενεργούσα ενάντια στα συμφέροντά της.
Αν την έθεταν υπό δικαστική επιμέλεια,
ο ορισθείς δικηγόρος θα ενεργούσε αντ' αυτής.
Εκείνος θα αποφάσιζε για τη Λουίζ κι όλοι θα έπαιρναν τα λεφτά τους.
Ο Μέισον έχασε την επιμέλεια της κόρης του,
αλλά άσκησε έφεση και ορίστηκε δικάσιμος για την υπόθεση.
Μαζί με τη δική της αγωγή, η Distillers χρηματοδότησε
τις νομικές ομάδες μερικών από τους γονείς που ήθελαν να συμβιβαστούν.
Η ουσία του επιχειρήματός της ήταν
ότι δεν είχαν ασκηθεί επιτυχείς αγωγές πουθενά στον κόσμο
και ότι ο Μέισον ενεργούσε παράλογα.
Η μέθοδος άμυνάς της ήταν η εξαπόλυση επίθεσης.
Ο δικαστής Χίντσκλιφ αφαίρεσε τα γονεϊκά δικαιώματα από τον Μέισον και άλλους.
Τα παιδιά τους τα είχε αναλάβει ο δικηγόρος του Υπουργείου Οικονομικών.
Τύφλα να 'χει ο Ζοφερός Οίκος του Ντίκενς.
Μέσω ενός κοινού φίλου,
ο Ντέιβιντ Μέισον γνώρισε τον αρχισυντάκτη της Daily Mail, τον Ντέιβιντ Ίνγκλις,
ο οποίος, συγκινημένος από την ιστορία,
δέχτηκε να δημοσιεύσει σειρά άρθρων για τον αγώνα του Μέισον.
Παρακαλώ; Ναι. Ο Ντέιβιντ Μέισον.
Όμως, προειδοποίησε ότι αν προχωρούσε,
η συμφωνία της Distillers μπορεί να αποσυρόταν
και οι άλλοι γονείς θα ήθελαν να τον εκδικηθούν.
Κυκλοφόρησε η πρώτη έκδοση της Daily Mail, και, μπαμ!
Δημοσίευαν επί τέσσερις ημέρες δισέλιδο σαλόνι,
όπου παρέθεταν ακριβώς το τι είχε συμβεί και έγινε χαμός.
Κι ο γενικός εισαγγελέας έτρεχε πέρα δώθε, ζητούσαν ασφαλιστικά μέτρα,
και τελικά πέτυχαν την έκδοση ασφαλιστικών μέτρων.
Κανείς δεν μιλούσε στον Ντέιβιντ Μέισον μετά από αυτό.
Στη Daily Mail ο γενικός εισαγγελέας είπε
ότι θα διωκόταν για ασέβεια και το παράτησε το ζήτημα.
Καθώς πλησίαζε η ημερομηνία της έφεσης,
ήρθε σε επαφή με τον Μέισον ένας Αμερικανός δικηγόρος,
που είχε διαβάσει ένα από τα άρθρα της Daily Mail.
Η Distillers είχε υποστηρίξει ότι κανείς δεν είχε κερδίσει ποτέ υπόθεση
για αποζημίωση εναντίον των παρασκευαστών της θαλιδομίδης,
και, συνεπώς, ο Μέισον ενεργούσε παράλογα,
σαν δικολάβος, για να επιτύχει τον σκοπό του.
Όμως, ο Αμερικανός μόλις είχε κερδίσει μια τέτοια υπόθεση στις ΗΠΑ.
Μόλις το Σαββατοκύριακο πριν την εμφάνισή του στο δικαστήριο,
ο Μέισον πήγε στην Αμερική,
όπου του δόθηκαν αντίγραφα των δικαστικών εγγράφων.
Επέστρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο το πρωί της ημέρας της εκδίκασης της έφεσης
και παρουσίασε τα έγγραφα στον δικαστή, τον Λόρδο Ντένινγκ.
Ο Ντένινγκ μπήκε μέσα, έβαλε τα χαρτιά του στην έδρα, κακόκεφος, κάθισε και είπε,
"Λοιπόν, θέλω όλοι αυτοί που εκπροσωπούν τους άλλους γονείς
και η Distillers να σηκωθούν όρθιοι".
Είπε, "Θυμάστε που μου είπατε, που είπατε στο δικαστήριο
ότι καμία υπόθεση δεν έχει εκδικαστεί πουθενά στον κόσμο με επιτυχή έκβαση;"
"Ναι".
Είπε, "Λοιπόν, πρέπει να σας πω ότι έχω τον φάκελο του δικαστηρίου
που βρήκε ο κύριος Μέισον. Τι έχετε να πείτε γι' αυτό;
"Εσείς δεν τι; Δεν το ξέρατε; Δεν το γνωρίζατε;"
Είπε, "Για δικολάβος και άνθρωπος με διεστραμμένες απόψεις,
ο κύριος Μέισον δεν τα κατάφερε κι άσχημα, έτσι;"
Επικράτησε σιωπή. Είπε, "Διακόπτω τη συνεδρίαση".
Η ουσία ήταν ότι την πήρα πίσω.
Την πήρα πίσω.
Αν και ο Ντέιβιντ Μέισον είχε επιτύχει μια προσωπική νίκη,
ο Τύπος παρέμενε φιμωμένος σχετικά με τα ευρύτερα ζητήματα περί της αποζημίωσης.
Τελικά, αρνήθηκε να χάνει την ώρα του
δίνοντας συνεντεύξεις που δεν δημοσιεύονταν ποτέ,
επειδή οι δικηγόροι των εφημερίδων έκαναν λόγο για ασέβεια προς το δικαστήριο.
Τα παιδιά της θαλιδομίδης αποτραβήχτηκαν πάλι στο κενό της σιωπής,
ακριβώς εκεί όπου ήθελε η Distillers να είναι.
Άντονι, πήρα μια επιστολή από τον πρόεδρο της Distillers.
Θα σου τη διαβάσω. "Σας ευχαριστώ για την επιστολή σας της 23ης Ιουνίου..."
Από καιρού εις καιρόν, αποκτάς απόλυτη πεποίθηση ότι θα πετύχεις κάτι.
Δεν το περίμενα πάντα αυτό, αλλά στην υπόθεση της θαλιδομίδης το πίστευα,
επειδή μου φαινόταν ότι ήταν κατάφωρη αδικία.
Ο Φιλ Νάιτλι συνέχισε την ιστορία, διατηρώντας επαφή με τους γονείς.
Και τη στιγμή που μπήκε στο γραφείο μου και είπε,
"Τους προσφέρουν τα μισά από αυτά που δικαιούνται
σε σχέση με την προηγούμενη απόφαση",
αποφάσισα να αρχίσω την εκστρατεία.
Ο Χάρι Έβανς είπε,
"Αν χρειαστεί, θα δημοσιεύω την ιστορία για τη θαλιδομίδη για τα επόμενα 10 χρόνια
για να αποδοθεί δικαιοσύνη σ' αυτά τα παιδιά".
Ξέρω ότι ακούγεται σαν σενάριο κινηματογραφικής ταινίας, αλλά αυτό είπε.
Ο Χάρι θεώρησε ότι ήταν καιρός να μιλήσει με τον πιο εξέχοντα γονέα της υπόθεσης.
Είχε μια ιδέα για το επόμενο βήμα.
Έτσι, έστειλε τον Φίλιπ Νάιτλι να τον δει.
Είπε, "Θέλω να έρθεις στους Sunday Times
και να γνωρίσεις τον Χάρολντ Έβανς και μερικούς από το συμβούλιο".
Είπε, "Είμαι στην ομάδα Insight.
Και νομίζουμε ότι έχουμε τρόπο να σε ελευθερώσουμε και να σε βοηθήσουμε".
Ο Τζέιμς Έβανς, καμία συγγένεια με τον Χάρι Έβανς,
αλλά ως δικηγόρος τους, είχε βρει μια διέξοδο.
Το επιχείρημά μας
ήταν ότι η ασέβεια αφορά τη δημιουργία προκατάληψης για τα νομικά ζητήματα.
Αν τα αποφύγεις αυτά, αλλά προωθήσεις τα ηθικά επιχειρήματα,
τότε θα σου επιτραπεί να το κάνεις. Δεν υπήρχε σχετική απόφαση
κι έπρεπε να το ρισκάρουμε λιγάκι.
Αυτό μας έδωσε τη δυνατότητα να γράψουμε για τη θαλιδομίδη
από την οπτική της ηθικής και όχι από την οπτική της αμέλειας.
Θα είναι σύντομη η διαδικασία.
Ο Τζέιμς Έβανς θεωρούσε καθήκον του όχι να μας εμποδίσει
να δημοσιεύσουμε πράγματα που ήταν δημοσίου συμφέροντος,
αλλά να τα αιτιολογεί μόλις διαπιστώναμε ότι ήταν δημοσίου συμφέροντος
και να βρίσκει την αιτιολογία στον νόμο για να παρακάμπτουμε
την πιο περιοριστική νομοθεσία περί Τύπου σε δυτική δημοκρατία.
Ήταν πολύ ήρεμος. Είπε, "Το πιάνω το νόημα".
Ο τουρίστας λέει, "Βρες μου ασφαλή δρόμο να ανέβω το Άιγκερ".
Ήθελε κανείς να είναι σίγουρος ότι θα ανέβαζε τον αρχισυντάκτη
στη βόρεια πλευρά του Άιγκερ, σαν να λέμε, από την ασφαλέστερη διαδρομή.
Βέβαια, όμως, ο αρχισυντάκτης φέρει την ευθύνη.
Ο Χάρι κι ο Τζέιμς ξενύχτησαν πολλές φορές για να καλύψουν κάθε ενδεχόμενο,
επειδή το ρίσκο ήταν πολύ μεγάλο και για την εφημερίδα και για τον αρχισυντάκτη.
Του ζήτησα να κάνει προσχέδιο του άρθρου του αρχισυντάκτη.
Είναι κορυφαίος δικηγόρος.
Συνέταξε ένα στο οποίο έκανα ελάχιστες αλλαγές.
Έγραψα τον τίτλο, "Τα Παιδιά στη Συνείδησή Μας"
και άρχισα την ηθική εκστρατεία.
Και μάλλον το πιο εντυπωσιακό
είναι να βάλουμε αυτόν που επινόησε τη θαλιδομίδη...
Καθώς η ομάδα Insight συνέτασσε το πρώτο άρθρο,
ο Χάρι ετοιμαζόταν να επικοινωνήσει με τους ισχυρούς
προκειμένου να βρει υποστήριξη για την εκστρατεία.
Είπε τα νέα στην Τζόαν.
Είπε, "Τζόαν, θα χρειαστεί να γράψουμε σε κάθε βουλευτή από ένα γράμμα χωριστά".
Δεν ήθελε να σταλούν φωτοτυπίες σε όλους τους βουλευτές
κι έτσι άρχισα να δακτυλογραφώ 620 ή 630 γράμματα.
Τόνιζε το ότι, πραγματικά, ήταν μεγάλη αδικία για τα παιδιά.
Χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν ο Διευθυντής Διαφήμισης.
"Πιστεύω ότι θα συνεχίσεις αυτή την έντονη επίθεση κατά της Distillers.
Θέλω να ξέρεις ότι δαπανούν 60,000 λίρες σε διαφημίσεις στους Sunday Times".
Ήταν πρωτοπόρος, γιατί εστίαζε στις εταιρείες των οποίων οι διαφημίσεις
δημιουργούσαν τα κέρδη της εφημερίδας.
Είπε, "Αυτό δεν θα σε σταματήσει, το ξέρω. Και δεν πρέπει".
Έφερα τον Ντέιβιντ Μέισον στο γραφείο να δει τα πιεστήρια που τύπωναν το άρθρο,
κάτι που δεν μπορούσε να πιστέψει ότι θα γινόταν ποτέ.
Και είπε, "Θέλω να σου δείξω τη δύναμη του Τύπου".
Και κατεβήκαμε κάτω και επικρατούσε ησυχία στην αίθουσα.
Και είπε, "Το βλέπεις αυτό το κουμπί; Πάτησέ το".
Και ξεχύθηκαν ένα σωρό εφημερίδες.
Μου έδωσε ένα από τα πρώτα αντίτυπα, το οποίο έχω ακόμα.
ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΤΗΣ ΘΑΛΙΔΟΜΙΔΗΣ
Η γενναιοδωρία του, η καλοσύνη του, η συμπόνια του,
η ευφυΐα του ως δημοσιογράφος,
ο τρόπος του να μπορεί να δημιουργήσει μια συνεκτική ομάδα γύρω του,
ο τρόπος που είχε να κινητοποιεί τον κόσμο.
Αυτό ήταν το καλύτερο που συνέβη στην εκστρατεία,
το ότι συστρατεύτηκε ο Χάρι Έβανς.
Δεν είχαμε προλάβει να δημοσιεύσουμε και μια εκκωφαντική σιωπή
επικράτησε στις άλλες εφημερίδες.
Θυμάμαι που ήμουν στο BBC,
το μόνο μέρος που μας έπαιρνε συνέντευξη, με έναν δικηγόρο στο πλευρό μου.
Αυτά τα παιδιά υπάρχουν στ' αλήθεια
και δεν πρέπει να αποθαρρυνόμαστε
να λέμε στο κοινό για τα δεινά αυτών των παιδιών.
Ο μόνος που επικοινώνησε μαζί μας ήταν ο γενικός εισαγγελέας.
"Τι πράγματα είναι αυτά που δημοσιεύετε; Είναι ασέβεια προς το δικαστήριο".
Αυτό που προκάλεσε την απειλή ήταν μια αράδα στο κάτω μέρος του πρώτου άρθρου,
που υποσχόταν μελλοντικά άρθρα για την προέλευση της τραγωδίας,
μια υπόνοια ότι θα αποκαλυπτόταν η αμέλεια της Distillers.
Δεν σκεφτόμουν το να αποφύγω τη φυλακή. Ο καθένας μπορεί να πάει φυλακή,
κι εγώ ήμουν προετοιμασμένος να πάω. Αλλά αν είχαμε δημοσιεύσει ένα μόνο άρθρο
και πηγαίναμε φυλακή, θα έληγε η εκστρατεία.
Τέρμα τα χρήματα για τα παιδιά, τέρμα η δημόσια συζήτηση.
Οπότε, προσπαθούσαμε να το αποφύγουμε συνέχεια.
Θέλαμε να συντηρήσουμε την εκστρατεία.
Η θαλιδομίδη ήταν εκστρατεία από την αρχή.
Ποτέ δεν σκόπευε να κάνει μόνο ένα άρθρο.
Για την ακρίβεια, αυτό που όλοι μάθαμε από τον Χάρι
είναι ότι μόνο ένα άρθρο δεν αποδίδει.
Πιστεύω ότι ίσως δεν είναι κακή ιδέα
να γράψω στη Distillers σήμερα...
Υπήρχαν τρία σκέλη.
Υπήρχε η δικαστική πλευρά,
η έρευνα του φαρμάκου
και, βέβαια, οι οικογένειες που βρίσκονταν στο επίκεντρο των πάντων.
Ήμαστε τόσο πιεσμένοι, που αποφασίσαμε να φέρουμε κάποιον
μόνο για να ασχολείται με τις οικογένειες. Και τότε ήρθε η Μάρτζορι.
Ο ρόλος μου ήταν να ταξιδεύω σε όλη τη χώρα
να μένω μαζί τους να τους παίρνω συνεντεύξεις και να βιώνω πώς ήταν
να έχεις παιδί της θαλιδομίδης εκείνη την εποχή.
Δεχόμουν να ξαπλώνω στο πάτωμα σε κάποια από τα σπίτια
για να μάθω πώς ήταν να αναγκάζεσαι να ξυπνάς συνέχεια τη νύχτα
και να γυρνάς ένα παιδί της θαλιδομίδης που δεν μπορούσε να γυρίσει μόνο του.
Ζώντας μαζί τους, ζώντας και βιώνοντας αυτό που βίωναν εκείνα,
ένιωθα ότι καταλάβαινα
πώς ήταν να έχεις ένα παιδί με τέτοιες παραμορφώσεις.
Όταν άρχισα να βρίσκω τα παιδιά της θαλιδομίδης και τις οικογένειές τους
κάποια ήταν πολύ δύσκολο να εντοπιστούν, κάποια δεν ήθελαν να δώσουν συνέντευξη.
Ήταν πολύ δύσκολο έργο. Κι αυτό που βρήκα
ήταν πολύ ζοφερές συνθήκες.
Λάμβαναν ελάχιστη βοήθεια, ελάχιστη αναγνώριση
και τα απέφευγε η κοινωνία. Όλοι φοβούνταν.
Φοβούνταν τις παραμορφώσεις αυτών των παιδιών.
Και δεν ήταν μόνο τα χέρια και τα πόδια.
Κάποια από τα παιδιά ήταν σαν παζλ, ανακατεμένο παζλ μετατοπισμένων οργάνων.
Καταλάβαινα πώς ήταν με το που πήγαινα ένα παιδί σε μια καφετέρια, ας πούμε.
Και μέσα σε λίγα λεπτά, μέσα σε δευτερόλεπτα,
γυρνούσες να κοιτάξεις και η ουρά είχε εξαφανιστεί.
Ή πήγαινα μαζί τους, ας πούμε, σε μια παραλία με πολύ κόσμο
και, μέσα σε λίγα λεπτά, γινόταν μια έρημη παραλία.
Γάμοι διαλύθηκαν.
Άντρες σηκώθηκαν κι έφυγαν.
"Αυτό το πλάσμα δεν έχει καμία σχέση με μένα."
Μια μέρα, ο άντρας μου...
Δεν μπορώ να το πω μπροστά του. Ο άντρας μου.
-Με ακούτε; -Ναι.
Μου είπε, "Πρέπει να μιλήσουμε". Και του είπα, "Ναι, λέγε".
Δεν μπορούσα να το πιστέψω. Είπε, "Έχεις μία επιλογή".
Είπα, "Ποια; Όχι".
Είπα, "Αυτή είναι μια επιλογή που δεν θα κάνω ποτέ".
Και μου είπε, "Αλλιώς, εγώ θα..."
Είπα, "Λοιπόν, αυτό θα πρέπει να κάνεις. Εγώ αυτόν εδώ δεν τον παρατάω".
Κι αυτό έκανε. Κι έμεινα με μια μεγάλη υποθήκη.
Έμεινα με παιδιά, μικρά.
Δεν ήθελα να τα επηρεάσει η επιληψία.
Και ήξερα ότι έπρεπε να σκεφτώ, και μάλιστα πολύ.
Έτσι έπιασα νυχτερινή δουλειά, 12 ώρες βάρδια κάθε νύχτα.
Και το έκανα αυτό επί 16 χρόνια, χωρίς ποτέ να πάω για ύπνο,
και, για κάποιον λόγο, δεν κουράστηκα ποτέ. Κάποιος με προσέχει.
Αυτό που συνέβη με τους Sunday Times
ήταν ότι ο Χάρι Έβανς έβαζε φωτογραφίες στις σελίδες της εφημερίδας
που οποιοσδήποτε άλλος θα έλεγε ότι ήταν απαράδεκτες.
Όμως, κάνοντάς το αυτό,
πραγματικά απελευθέρωσε πολλές από τις οικογένειες.
Οι γιατροί είπαν ότι αυτό είχε προκληθεί
επειδή είχα φάει αρνί που είχε μολυνθεί από ραδιενεργή σκόνη.
Το υποψιαστήκαμε όταν είδαμε το πρώτο άρθρο του Χάρολντ Έβανς.
Γράψαμε στους Times και πήραμε πληροφορίες από εκεί.
Και χωρίς αυτό, δεν θα το είχαμε μάθει.
Η ηθική εκστρατεία είχε ρίξει φως στις ζωές των θυμάτων της θαλιδομίδης.
Και πάλι, όμως, η απειλή νομικών ενεργειών από τον γενικό εισαγγελέα
πλανιόταν πάνω από τους Sunday Times.
Το πραγματικό σημείο καμπής στην εκστρατεία
ήταν όταν πήρα μια επιστολή
από τον γενικό εισαγγελέα μια μέρα.
"Ο γενικός εισαγγελέας αποφάσισε να μην κινηθεί εναντίον σας
με βάση αυτά που έχετε ήδη δημοσιεύσει, την ηθική εκστρατεία,
αλλά αν συνεχίσετε με τα υπόλοιπα από αυτά που είπατε,
να προσέχετε. Εμείς..."
Το υπονοούμενο ήταν: "τότε θα σας κάνουμε αγωγή".
Η επιστολή του γενικού εισαγγελέα στον Χάρι, που επέτρεπε την ηθική εκστρατεία
ουσιαστικά χορηγούσε το ίδιο δικαίωμα στους βουλευτές.
Ο Τζακ Άσλεϊ και ο Αλφ Μόρις υποστήριζαν την εκστρατεία από την αρχή.
Στη βουλή, ήταν η κύρια κινητήριος δύναμη
πίσω από την προσπάθεια να πειστεί ο πρόεδρος να γίνει συζήτηση.
Εκείνη την ημέρα, την ίδια ημέρα,
ο Τζακ Άσλεϊ πήγαινε να δει τον πρόεδρο στη Βουλή των Κοινοτήτων για να πει,
"Έλα να κάνουμε μια συζήτηση γι' αυτό.
Αυτά τα παιδιά δεν λαμβάνουν αρμόζουσα αποζημίωση".
Την επόμενη ημέρα, ο πρόεδρος παραχώρησε κοινοβουλευτικό χρόνο
στο Κόμμα των Εργατικών, για συζήτηση περί της θαλιδομίδης.
Εκείνη ήταν η στιγμή.
Πριν τη συζήτηση,
με σταμάτησε στον διάδρομο ο προσωπικός βοηθός του πρωθυπουργού.
Είπε, "Θα θέλαμε να μην συνεχίσετε την εκστρατεία σας
και έχουμε κανονίσει για επιπλέον πέντε εκατομμύρια λίρες.
Αλλά μην συνεχίσετε".
Απάντησα, "Λυπάμαι. Δεν είναι αρκετά.
Με έχουν ενημερώσει ότι χρειαζόμαστε 20 εκατομμύρια".
Ο Τζακ Άσλεϊ άρχισε με λόγια
που συγκίνησαν βουλευτές από όλες τις πλευρές του κοινοβουλίου.
"Συζητούμε σήμερα για μια μεγάλη εθνική τραγωδία.
Εντούτοις οδυνηρή, επειδή συνέβη πριν από δέκα χρόνια.
Όμως, τι είδους εφηβεία μπορεί να προσδοκά ένα δεκάχρονο αγόρι
ενώ δεν έχει χέρια, δεν έχει πόδια και έχει ύψος μόλις 70 εκατοστά;
Τόσο ύψος έχουν δύο μπουκάλια ουίσκι τοποθετημένα το ένα πάνω στο άλλο.
Πώς μπορεί ένα 11χρονο κορίτσι να ανυπομονεί να γελάσει και να αγαπήσει
ενώ δεν έχει χέρι για να του το κρατήσουν και πόδια για να χορέψει;"
Έτσι, κάναμε τη συζήτηση
και ήταν απολύτως εκπληκτικό, επειδή τώρα οι εφημερίδες, αφού φοβήθηκαν...
είτε φοβήθηκαν την περιφρόνηση ή ζήλευαν από ανταγωνισμό, τέλος πάντων,
έγραφαν για την υπόθεση, είχαμε υπόθεση πλέον.
Κάτι άλλο σημαντικό που άλλαξε
σε αντίθεση με τότε που ήμουν στη Northern Echo και δεχόμουν παράπονα,
πλέον λάμβανα χιλιάδες επιστολές που έλεγαν, "Σας παρακαλώ, συνεχίστε".
Πιστεύω ότι σίγουρα υπήρξε...
ίσως όχι μία ημέρα, αλλά σίγουρα μία εβδομάδα
που ο αγώνας άλλαξε από το να μην ξέρει κανείς τίποτα
στο να συνειδητοποιεί όλος ο πληθυσμός της Αγγλίας ότι κάτι συνέβαινε.
Μόλις ήταν ελεύθερες να κάνουν ρεπορτάζ,
πολλές εφημερίδες συντάχθηκαν με τους Sunday Times στην καταδίκη
της συμπεριφοράς που είχε επιφυλαχθεί στα παιδιά.
Πληροφορημένο πλέον για το τι γινόταν, το κοινό συγκλονίστηκε και αηδίασε.
Ο ασκός του Αιόλου άνοιξε και η Distillers κλονίστηκε.
Η Distillers βρέθηκε σε μειονεκτική θέση
προσπαθώντας να περιορίσει τη ζημιά και την αποζημίωση που έπρεπε να πληρώσει.
Απάντησε αυξάνοντας προφανώς την προσφορά της,
από πέντε έως έντεκα εκατομμύρια λίρες,
αλλά αυτό αποκαλύφθηκε ότι ήταν λογιστικό τέχνασμα,
με στόχο να πληρώσει όσο λιγότερα γινόταν.
Σε πολύ σύντομο διάστημα, τα δεινά των παιδιών έγιναν εθνικό θέμα συζήτησης.
Ο κόσμος ήθελε να βοηθήσει με όποιον τρόπο μπορούσε.
Μια μικρή ομάδα αποφάσισε να απευθυνθεί άμεσα σε κάθε μέτοχο χωριστά.
Όταν προσέγγισε τη Distillers για να αγοράσει λίστα των ονομάτων,
η εταιρεία, η οποία υποχρεωνόταν από τον νόμο να συμμορφωθεί,
είπε ότι οι τόμοι θα κόστιζαν 2,000 λίρες,
ένα ποσό πολύ πέραν της δυνατότητάς της.
Στράφηκε στον Χάρι για βοήθεια.
Ήρθαν, λοιπόν, στο γραφείο μου, κατόπιν παρότρυνσης του Νάιτλι,
κι αγοράσαμε τη λίστα με τους μετόχους.
Δώσαμε χρήματα των Sunday Times για να αγοράσουμε τα ονόματα των μετόχων
για να τους γράψουμε.
Ήταν σαν βουλευτικές εκλογές. Χτυπούσε το τηλέφωνο
κι έλεγαν "Εκπροσωπούμε το Δημοτικό Συμβούλιο του Ίλινγκ.
Έχουμε πολλές μετοχές και υποστηρίζουμε τον Μέισον".
Και συνεχίστηκε έτσι. Σκεφτόμουν, "Αυτό είναι θαυμάσιο".
Ένας άλλος άνθρωπος που έκανε τεράστια διαφορά ήταν ο Ρον Πιτ,
που ήταν επικεφαλής της εταιρείας Legal & General.
Μιλούσα ως θεσμικός επενδυτής.
Και θώρησα ότι θα ήταν προς το συμφέρον των μετόχων
αν η Distillers έκανε κάποια λογική προσφορά.
Και, είναι εκπληκτικό.
Σηκώθηκε κι έβγαλε λόγο στο συμβούλιο, όπως θυμάμαι.
Ήταν σαφές ότι τα προϊόντα της είχαν προξενήσει μεγάλο κακό
και δεν αποδεχόταν καμία ηθική ευθύνη, που εγώ πίστευα ότι υπήρχε.
Πλέον είναι προφανές και έχει καταστεί σαφές
ότι έχουμε το απαραίτητο 10% των ψήφων που απαιτούνται
για να επιδώσουμε στη Distillers κλήση σύγκλησης έκτακτης γενικής συνέλευσης.
Και, πράγματι, η τιμή της μετοχής της Distillers άρχισε να παραπαίει.
Επειδή είχαμε κάνει πια τη σημαντική συζήτηση στο κοινοβούλιο,
είχαμε τη συνεχιζόμενη εκστρατεία στους Sunday Times
με φωτογραφίες και με τα άρθρα της Μάρτζορι Γουάλας.
Και είχαμε, ως μεγάλο μας ατού,
την τεκμηρίωση από τον Μπρους Πέιτζ και την Ελέιν Πότερ
του γεγονότος ότι πραγματικά υπήρχε αμέλεια.
Όσο διογκωνόταν ο θυμός στον Τύπο και στο κοινό,
τόσο αυξανόταν και πίεση στη Distillers.
Καταναλωτές και καταστήματα λιανικής άρχισαν να μποϊκοτάρουν τα προϊόντα της.
Πολλές εταιρείες, μεγάλες και μικρές, πρόσφεραν ό,τι μπορούσαν
για να βοηθήσουν την εκστρατεία των Sunday Times.
Εμένα προσωπικά με απασχολεί αυτό εδώ και πολύ καιρό.
Και με όλη αυτή, όπως τη λέω, την έλλειψη κατανόησης
για τα συναισθήματα των εμπλεκομένων, κάποιος πρέπει να κάνει ένα βήμα.
Οι πελάτες στρέφονταν εναντίον των προϊόντων της Distillers.
Και κυκλοφορούσαν ιστορίες
για ανθρώπους που πήγαιναν στα duty free του Χίθροου
για να αγοράσουν ουίσκι, κι όταν τους ρωτούσαν τι ήθελαν
έλεγαν ότι δεν τους ένοιαζε, αρκεί να μην ήταν της Distillers.
Κι αυτό δεν μου φαινόταν πολύ καλό για τους μετόχους.
Η ηθική εκστρατεία του Χάρι είχε διευρυνθεί σε τέτοιο βαθμό
ώστε τράβηξε την προσοχή του Αμερικανού υπέρμαχου των δικαιωμάτων των καταναλωτών
Ραλφ Νέιντερ, ο οποίος πρόσφερε την υποστήριξή του.
Κύριε Νέιντερ, πώς είστε; Καλοσύνη σας που τηλεφωνήσατε.
Ο Ντέιβιντ Μέισον με ρώτησε αν μπορούσα να τον βοηθήσω με τις ενώσεις καταναλωτών
στις Ηνωμένες Πολιτείες για άσκηση πίεσης στη Distillers,
για να αυξήσει την πενιχρή αποζημίωση.
Έτσι, αποφάσισα να πάω στην Αμερική.
Ο Ραλφ Νέιντερ δέχτηκε να με συναντήσει.
Ο Ντέιβιντ Μέισον θα συναντηθεί με τον Ραλφ Νέιντερ απόψε
και αναμένεται να δώσουν κοινή συνέντευξη Τύπου αργότερα,
για να ανακοινώσουν τις επόμενες ενέργειές τους.
Μπήκα στην πτήση της Pan Am, καθόμουν κι έγινε μια ανακοίνωση.
Είπαν, "Κυρίες και κύριοι, θα βγει το καροτσάκι με τα ποτά
και μπορούμε να σας προσφέρουμε ουίσκι Johnnie Walker και τζιν Gordon's".
Σκέφτηκα, "Τι;"
Σκέφτηκα, "Αυτό δεν θα το ανεχτώ".
Ακολούθησα, λοιπόν, το καροτσάκι στην καμπίνα.
Κι όταν κάποιος έλεγε, "Θα ήθελα ένα τζιν Gordon's", εγώ έλεγα,
"Είμαι ο Ντέιβιντ Μέισον. Αυτό είναι..."
Είχα την εφημερίδα κι έλεγαν, "Καλά, θα πάρω ένα άλλο ποτό".
Ακολούθησα το καροτσάκι με τα ποτά σε όλο το αεροπλάνο
και ούτε ένας δεν πήρε προϊόν της Distillers.
Η σημασία αυτού του πράγματος ήταν τεράστια.
Το μόνο που χρειαζόταν να κάνεις ήταν να αναπτύξεις αρκετή αντιπάθεια...
ίσως μια μείωση 5% στις πωλήσεις,
κι αυτές οι εταιρείες έδειχναν προσοχή,
γιατί είχες να κάνεις με εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια.
Και μόλις μια εμπορική ονομασία στιγματιστεί κι αυτή η εμπορική ονομασία
έχει να κάνει με αλκοολούχα ποτά που εγκαταλείπονται εύκολα
για χάρη παρόμοιων αλκοολούχων ποτών,
το μήνυμα προς τη Distillers ήταν σαφές.
Ήταν εκεί όλα τα ΜΜΕ. Το CBS, το NBC, όποιο θέλεις, ήταν όλα εκεί.
Ο Χάρολντ Έβανς είχε κάνει καταπληκτική δουλειά
με την παρουσίαση στον Τύπο στην Αμερική.
Αυτό που πραγματικά επιδιώκουν με τις πολύπλοκες λογιστικές διαδικασίες
αυτών των εταιρειών, είναι να πληρώσουν τόσα
ώστε να αποφύγουν να υπάρξει κόστος για την εταιρεία.
Η σημασία του μποϊκοτάζ
είναι ότι μιλάει τη γλώσσα του κυρίου Μακ Ντόναλντ,
που καταλαβαίνει, όπως λένε, από χρήματα.
Ένας τύπος σηκώθηκε και είπε,
"Κύριε Νέιντερ, η πρακτική πλευρά της πρόκλησης μποϊκοτάζ
είναι ευρεία και τεράστια
και μόνο η οργάνωσή του χρειάζεται απεριόριστο χρόνο".
Και είπα, "Πιστεύω ότι αυτό μπορώ να το απαντήσω εγώ,
επειδή ήρθα εδώ με πτήση της Pan Am και συνέβη το εξής".
Κι άρχισα να διηγούμαι τι είχε συμβεί στην πτήση της Pan Am
που όλοι μποϊκόταραν τα προϊόντα.
Το λάτρεψαν.
Κι ο Ραλφ με κοιτούσε άναυδος, επειδή δεν του το είχα πει,
και όλοι γελούσαν.
Είπε, "Ορίστε, λοιπόν. Ο κύριος Μέισον το έκανε
και σας έδειξε πώς μπορεί να γίνει".
Ο Ντέιβιντ είχε εξαιρετική ευχέρεια λόγου.
Δεν επιτρέπει κανείς να υποτιμά το ρόλο μιας χούφτας γονέων
που ξεπέρασαν τη θλίψη τους και έγιναν
ευφραδείς συνήγοροι του αγώνα τους.
Η ηθική εκστρατεία των Sunday Times δεν θα έσβηνε έτσι απλά.
Σε εννέα ημέρες, οι μετοχές της Distillers έχασαν 35 εκατομμύρια λίρες σε αξία.
Αυτά ήταν Μαθηματικά που καταλάβαινε το Εδιμβούργο.
Αρχίσαμε την εκστρατεία τον Σεπτέμβριο του 1972.
Τρεις, τέσσερις μήνες αργότερα, η Distillers υποχώρησε.
Και πρόσφερε τα 20 εκατομμύρια.
Μας είπαν ότι το Υπουργείο Οικονομικών έπρεπε να τα φορολογήσει.
Έτσι, έγραψα άρθρο την ίδια ημέρα,
όπου έλεγα ότι αυτό θα ήταν αδιανόητο,
και ο Χάρολντ Γουίλσον, την επόμενη ημέρα, έδωσε επιπλέον πέντε εκατομμύρια
ώστε να μη χρειαστεί να πληρωθεί φόρος.
Ορίστε, Ντέιβιντ.
Θυμάμαι που ήμουν στην εφημερίδα, στο πιεστήριο.
Θυμάμαι
την καταπόνηση της οικογένειας.
Θυμάμαι και τη συνάντηση με τον Χάρι στο σπίτι μου. Δεν ήξερα ποιος ήταν.
Τον θεωρούσα παράξενο άνθρωπο.
Και το γεγονός ότι αυτός, ο μπαμπάς μου και η υπόλοιπη ομάδα της εκστρατείας
τελικά πήραν την αποζημίωση,
αυτό ήταν πολύ σημαντικό για μας.
Ξέρετε, θυμάμαι που έλεγα...
ότι τελικά, δεν υπήρχαν παράσημα για να απονεμηθούν,
επειδή τα θύματα εξακολουθούσαν να μην έχουν χέρια και πόδια.
Πήραμε την αποζημίωση
και ιδρύθηκε η οργάνωση, περίπου την ίδια εποχή,
επειδή γνώριζαν καλά, ο Χάρολντ Έβανς γνώριζε πολύ καλά,
ότι θα χρειαζόμασταν αυτά τα χρήματα για την υπόλοιπη ζωή μας.
Όμως, ο συμβιβασμός δεν έτυχε καθολικής αναγνώρισης από άλλους δημοσιογράφους
που δεν γνώριζαν όλα τα δεδομένα.
Ο Πέρεγκριν Γουέρστχορν κι όλοι αυτοί έλεγαν,
"Ο Χάρολντ Έβανς είναι σαν τον Ρομπέν των Δασών.
Είναι ένας ληστής που ληστεύει τον κόσμο".
Ο Α. Τζ. Π. Τέιλορ, ο διάσημος ιστορικός, είπε,
"Είναι εξωφρενικό αυτό που έκαναν οι Sunday Times".
Οπότε, είναι πολύ σημαντικό να συνεχίσουμε για δύο λόγους.
Ο πρώτος, για να δείξουμε τι συνέβη και ο δεύτερος, για να διδαχθούμε.
Αν δεν διδαχθούμε από αυτή τη φαρμακευτική καταστροφή,
και θα έπρεπε να είχαμε διδαχθεί το 1962, το 1963, το 1964.
Και είμαστε στο 1973 κι ακόμα δεν μάθαμε την αιτία της καταστροφής.
Είναι πραγματικά απίστευτοι.
Αυτή είναι η χημική διάσπαση.
Παρότι είχαν πετύχει ηθική νίκη και να πάρουν καλή αποζημίωση,
η πραγματική ιστορία για το φάρμακο δεν είχε ειπωθεί ακόμη.
Η ομάδα Insight συνέχισε την ιατροδικαστική έρευνά της
για τα κρυμμένα αίτια της καταστροφής
κι άρχισε να συνθέτει το πιο εμπρηστικό άρθρο απ' όλα.
"Θαλιδομίδη: Η ιστορία που απέκρυψαν."
Αφότου δημοσιεύτηκε το άρθρο στις 24 Σεπτεμβρίου,
με το που βγήκε, εμείς ξεκινήσαμε για τα καλά τις έρευνες.
Το πρώτο ερώτημα ήταν, γιατί ήθελε η Distillers έγκριση για το φάρμακο;
Δεν είχαν μεγάλη ιστορία στον φαρμακευτικό κλάδο.
Η Distillers δεν ήταν πολύ καιρό στον κλάδο του φαρμάκου.
Η θαλιδομίδη ήταν ουσιαστικά το πρώτο φάρμακο που έβγαλαν.
Είχαν διαβάσει ένα άρθρο, που νομίζω ότι δημοσιεύτηκε στους Sunday Times,
το οποίο είχε γράψει ο Άλντους Χάξλεϋ,
με προσέγγιση τύπου Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος για ό,τι επρόκειτο να συμβεί
ένα μελλοντολογικό άρθρο,
που έλεγε ότι τα φάρμακα θα αντικαθιστούσαν το αλκοόλ.
Εκείνοι πανικοβλήθηκαν και είπαν, "Πρέπει να κάνουμε κάτι γι' αυτό".
Γι' αυτό και μπήκαν στον κλάδο της φαρμακευτικής.
Η έρευνα ήθελε να εγείρει αμφιβολίες για τον ισχυρισμό της Distillers
για τις δοκιμές που γίνονταν εκείνη την εποχή.
Ψάχναμε να δούμε ποιες φαρμακευτικές διένειμαν τι
και τι ήξεραν για τα φάρμακα τη δεκαετία του '50.
Τότε, πήγα στην Αμερική.
Επισκέφτηκα όλες τις μεγάλες φαρμακευτικές
για να μάθω τι πληροφορίες είχαν πριν την παρασκευή των νέων φαρμάκων.
Αυτό που σχεδόν αμέσως μάθαμε και επιβεβαιώσαμε,
ήταν ότι οι σοβαρές εταιρείες, που ήταν πολλά χρόνια στον κλάδο,
έκαναν μελέτες για την αναπαραγωγή και έψαχναν να δουν
αν προκαλούσαν βλάβη στο έμβρυο.
Εταιρείες όπως οι Lederle, Hoffman-LaRoche, Smith-Kline & French
έκαναν μελέτες για την αναπαραγωγή.
Και η ICI εδώ, η οποία έφτασε στο σημείο να κάνει δοκιμές σε πρωτεύοντα θηλαστικά,
κάτι που πραγματικά ήταν πάρα πολύ σοβαρό.
Το 1957, η Distillers έστειλε το φάρμακο για ανεξάρτητες δοκιμές.
Τα αποτελέσματα προειδοποιούσαν ότι μπορούσε να βλάψει τον θυρεοειδή αδένα,
γνωστή αιτία γενετικών ανωμαλιών.
Παρόλα αυτά, το προχώρησαν.
Ο Μπρους Πέιτζ έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του
για να καταλάβει τις περίπλοκες λεπτομέρειες της δράσης του φαρμάκου.
Ένα από τα πράγματα που πρέπει να γίνονται κατανοητά
σχετικά με τις δοκιμές των φαρμάκων, είναι ότι ακόμη και σήμερα,
η προηγμένη τεχνολογία που έχουμε δεν είναι απολύτως ασφαλής.
Αλλά μπορούμε να πούμε ότι η φύση
συνήθως στέλνει προειδοποιητικά σημάδια για τα επιβλαβή χημικά.
Όσες φορές κι αν γίνει δοκιμή στη θαλιδομίδη, αποδεικνύεται επιβλαβής.
Είναι ένα πολύ σύνθετο μόριο, που απαντάται σε περίεργες μορφές
και η δράση του είναι πολύ απρόβλεπτη.
Η θαλιδομίδη είναι ασύμμετρη.
Έτσι θυμάμαι ότι την περιέγραψε ο δόκτωρ Ρόμπερτ Σμιθ,
στο νοσοκομείο Saint Mairy's. Είπε, "Κοιτάξτε εδώ. Τρισάθλιο μόριο.
Κάτι δεν πάει καλά".
Η Grunenthal δεν ήταν καθόλου καλή στις δοκιμές φαρμάκων
και η Distillers δεν είχε ιδέα από δοκιμές.
Διασταυρώθηκαν οι δρόμοι μιας εταιρείας σαπωνοποιίας, γιατί αυτό ήταν ως τότε,
με μια βρετανική εταιρεία ποτοποιίας, κι επήλθε αυτή η τραγική καταστροφή.
Ο τότε Υπουργός Υγείας, ο κύριος Ίνοκ Πάουελ,
αντί να υπερασπιστεί αμέσως τους γονείς,
δεν θέλει να γίνει δημόσια έρευνα
και δέχεται μια απλή ενημέρωση,
όπως την έκανε η Distillers, και την αποδέχεται.
Ο υπάλληλος που ενημερώνει τον Πάουελ δέχτηκε και ο ίδιος ενημέρωση
από στέλεχος της Distillers.
Επιτέλους, η έρευνα ολοκληρώθηκε.
Τα αποτελέσματα, ενοχοποιητικά.
Και πάλι, όμως, δεν επετράπη στους Sunday Times να τα δημοσιεύσουν,
καθώς είχαν εκδοθεί ασφαλιστικά μέτρα.
Δεν μπορείτε να μου πείτε τι γινόταν με τη Distillers;
Δεν μπορώ. Με δεσμεύουν, όπως όλους, τα ασφαλιστικά μέτρα.
Είχαν εγκαταστάσεις για έρευνα και εργαστήρια για τις δοκιμές των φαρμάκων;
Όχι στην κλίμακα που έπρεπε
για να διανείμουν ένα φάρμακο όπως η θαλιδομίδη στη Βρετανία.
Εκείνοι, όμως, το διένειμαν.
Ναι, προχώρησαν στη διανομή του.
Κι αυτό που δεν μπορείτε να πείτε είναι το πώς συνέβη αυτό;
Γι' αυτό δεν μου επιτρέπεται να μιλήσω. Το θέμα είναι ήδη πολύ ευαίσθητο.
Οι λεπτομέρειες για το γιατί διάλεξαν τη θαλιδομίδη,
γιατί απευθύνθηκαν στην Chemie Grunenthal,
τι δοκιμές έκαναν στο φάρμακο πριν το χορηγήσουν σε ζώα,
τι δοκιμές έκαναν για να δουν πώς απορροφά το φάρμακο ο ανθρώπινος οργανισμός,
τι δοκιμές έκαναν για να δουν αν ήταν ασφαλές για εγκύους,
προτού το διαφημίσουν ως κατάλληλο,
τι κλινικές δοκιμές έκαναν και τα αποτελέσματα των δοκιμών
αυτά δεν μπορώ να τα συζητήσω.
Παρόλα αυτά, βασισμένοι στην έρευνα της ομάδας Insight,
η Οργάνωση για τα Θύματα της Θαλιδομίδης και διάφοροι άλλοι, άρχισαν προσφάτως
να αποκαλύπτουν όλη την ιστορία της παρασκευής του φαρμάκου.
Έψαξαν το πώς οι ιδιοκτήτες της Chemie Grunenthal
βρήκαν τους πόρους για να φτιάξουν φαρμακευτικό τμήμα,
την ίδια στιγμή που όλα γύρω τους ήταν ερείπια.
Ανακάλυψαν ότι ήταν πληρωμένα μέλη του Ναζιστικού Κόμματος,
που είχαν εκμεταλλευτεί την αριανοποίηση για να αγοράσουν εταιρείες Εβραίων
σε εξευτελιστικές τιμές.
Σύμφωνα με τα αρχεία της εταιρείας,
σε μόλις οκτώ εβδομάδες απ' όταν άρχισαν να παρασκευάζουν το θαυματουργό φάρμακο,
κατατέθηκε η πρώτη αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη θαλιδομίδη.
Φαινόταν ύποπτα μικρό χρονικό διάστημα.
Πιθανότατα, οι επιστήμονες που ενεπλάκησαν
δούλευαν γι' αυτή την υπόθεση πριν γίνει ο πόλεμος.
1938, Γερμανία
Μια ομάδα επιστημόνων δημιουργεί ένα καινούργιο, ισχυρό εντομοκτόνο.
Εάν χυνόταν κατά λάθος, προκαλούσε ανεξέλεγκτους σπασμούς.
Έτσι γεννήθηκε ένα καινούργιο όπλο. Το νευροπαραλυτικό αέριο.
Οι τέσσερις επιστήμονες το βάπτισαν ΣΑΡΙΝ, από τα ονόματά τους.
Σράντερ, Άμπρος, Ρίτερ, Λίντε
Ο Χίτλερ είπε στον έναν από αυτούς τους επιστήμονες να φτιάξει αντίδοτο.
Μετά τον πόλεμο, ο Ότο Άμπρος πήγε να εργαστεί στην Chemie Grunenthal.
Ο Ότο Άμπρος ήταν γνωστός ως "ο Χημικός του Διαβόλου".
Εκείνος πήρε την απόφαση να δημιουργηθεί ένα μεγάλο στρατόπεδο συγκέντρωσης,
σ' ένα μέρος που λεγόταν Άουσβιτς.
Κάναμε έρευνα για τη θαλιδομίδη, καθώς και για τον ισχυρισμό
ότι ήταν ένα εντελώς καινούργιο σκεύασμα.
Απεναντίας, ανακαλύψαμε
ότι, στην πραγματικότητα, ήταν ένα σκεύασμα παρόμοιο με χιλιάδες άλλα,
μερικά εκ των οποίων ήταν γνωστά φάρμακα από τις δεκαετίες του '40 και του '30.
Καταφέραμε και βρήκαμε τις πρώτες κατοχυρωμένες πατέντες για τη θαλιδομίδη
και τις δείξαμε σ' έναν από τους ειδικούς μας.
Κοίταξε την περιγραφή της επίδρασης αυτής της ουσίας
και είπε, "Πώς το ήξεραν αυτό;".
Επιδρούσε με πέντε διαφορετικούς τρόπους στο νευρικό σύστημα.
Αυτές οι πέντε διαφορετικές περιγραφές δείχνουν ότι οι δημιουργοί της πατέντας
ήξεραν ότι το φάρμακο επιδρούσε στο νευρικό σύστημα με τέτοιο τρόπο,
που προκαλούσε επιβράδυνση της κίνησης των μυών,
έχοντας έτσι επίδραση ηρεμιστικού.
Μείωνε τον ρυθμό του μεταβολισμού, τους καρδιακούς παλμούς,
τη λειτουργία του κυκλοφορικού και του πεπτικού συστήματος,
ενώ είχε επίδραση και στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Δεν υπήρχε νόμιμος τρόπος
με τον οποίο θα μπορούσαν να είχαν κάνει δοκιμή της ουσίας σε ανθρώπους
προτού δημιουργήσουν την πατέντα.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό θα ήταν παράνομο στη μεταπολεμική Γερμανία.
Παρότι δεν έχουμε ακλόνητα στοιχεία
ότι έκαναν δοκιμές με τη θαλιδομίδη στα στρατόπεδα συγκέντρωσης,
υπάρχουν πολλά έμμεσα στοιχεία.
Μία από τις συγκλονιστικές ιστορίες που ακούσαμε
μας την είπε η μητέρα ενός από τα παιδιά της θαλιδομίδης.
Ο κουνιάδος μου
ήταν ένας από τους πρώτους που πήγαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπέλσεν
για απελευθέρωση.
Μόνο προς το τέλος της ζωής του είπε,
"Εκεί είδα μωρά με παραμορφώσεις όπως αυτές που είχε προκαλέσει η θαλιδομίδη".
Είπε, "Μερικά ίσα που ζούσαν και τα υπόλοιπα ήταν νεκρά".
Είπε, "Προφανώς και το έδιναν στις μητέρες αυτών των παιδιών".
Αυτή είναι η γιατρός που είναι υπεύθυνη για την πτέρυγα των γυναικών
στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπέργκεν-Μπέλσεν.
Προσθέτει ότι έγιναν πολλά ιατρικά πειράματα στους κρατουμένους.
Οι γιατροί έκαναν σε μερικούς ενδοφλέβιες ενέσεις.
Όταν αρχίσαμε να ψάχνουμε τις πατέντες παρόμοιων ουσιών από τη δεκαετία του '40,
συνειδητοποιήσαμε ότι γίνονταν δοκιμές σε όλα αυτά τα φάρμακα
για τις αντισπασμωδικές τους ιδιότητες.
Αυτό είχε λογική
μόνο την εποχή που ο κόσμος έψαχνε αντίδοτο για τα νευροπαραλυτικά δηλητήρια.
Αυτή η στολή προστατεύει σε περίπτωση επαφής με υγρό νευροπαραλυτικό
καθώς και αέριο νευροπαραλυτικό.
Αν εμφανιστούν συμπτώματα προσβολής από νευροπαραλυτικές ουσίες,
υπάρχει κι άλλος τρόπος προστασίας. Ένεση ατροπίνης.
Να χρησιμοποιείται αφού εμφανιστούν συμπτώματα προσβολής από νευροπαραλυτικό.
Οποιοδήποτε πιθανό αντίδοτο στα νευροπαραλυτικά αέρια
θα έπρεπε να σχεδιαστεί ώστε να νεκρώνει προσωρινά το νευρικό σύστημα του θύματος.
Βέβαια, το αντίδοτο θα είχε καταστροφικές συνέπειες για ένα έμβρυο.
Το φάρμακο προκαλούσε ζημιά στα έμβρυα επειδή είχε τη δράση νευροπαραλυτικού.
Το μόριο της θαλιδομίδης
εισχωρεί στο μωρό ακριβώς μόλις αρχίζει να διαμορφώνεται το νευρικό σύστημά του
και νεκρώνει τις νευρικές απολήξεις που είναι στην ανάπτυξη,
και μάλιστα το κάνει με μεγάλη ακρίβεια.
Το νευρικό σύστημα αρχίζει να αναπτύσσεται γύρω στην 20ή ημέρα.
Έτσι, από την 20ή στην 21η μέρα,
υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να προκληθούν εγκεφαλικές βλάβες στο μωρό.
Από την 21η στην 22η μέρα, μπορεί να καταστρέψει το ένα ή και τα δύο μάτια
και να προκαλέσει βλάβη στο μάτι που θα μείνει.
Στην 23η μέρα, θα καταστρέψει την ακοή.
Μπορεί να καταστρέψει τα αφτιά, το έσω ους, το μέσο ους,
και το έξω ους, και μπορεί να το κάνει με τυχαίους συνδυασμούς.
Γύρω στην 24η μέρα, θ' αρχίσει να πλήττει τα χέρια.
Ξεκινά με πλήρη βλάβη στους βραχίονες,
και ως την 28η μέρα, θα έχει κάνει ζημιά στα χέρια και τους καρπούς.
Γύρω στην 30ή μέρα, επέρχεται η πλήρης βλάβη στα πόδια
ή σοβαρή βλάβη στα πόδια. Γύρω στην 35η μέρα,
θα γίνει πιο ήπια ζημιά στα πόδια.
Η θαλιδομίδη επιτίθεται στο έμβρυο
σχεδόν με την ακρίβεια τουφεκιού ελεύθερου σκοπευτή,
με τις επιπτώσεις να αλλάζουν μέρα με τη μέρα.
Άρα η θαλιδομίδη ήταν υποπροϊόν του χημικού πολεμικού οπλοστασίου των Ναζί.
Ξεχώριζε από τα άλλα σκευάσματα που είχαν φτιαχτεί τότε,
γιατί δρούσε ως εθιστικό ηρεμιστικό, που προσέφερε ευφορία στον χρήστη.
Κι έτσι τα πήρα. Κι ήταν αποτελεσματικά, να μην παρεξηγηθώ.
Ήταν καταπληκτικά όταν τα πήρα. Ένιωσα πολύ ωραία.
Τα εγκλήματα για τα οποία κατηγορούνται αυτοί οι άνθρωποι δεν έγιναν εν βρασμώ,
Ο Άμπρος κρίθηκε ένοχος για σοβαρά εγκλήματα πολέμου,
ανάμεσά τους και για τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων.
Αλλά μέχρι τη Δίκη της Νυρεμβέργης το 1946,
οι Συμμαχικές Δυνάμεις ήταν ήδη κατακλυσμένες από εγκληματίες πολέμου.
-Ότο Άμπρος. -Άμπρος.
Παρότι εκτελέστηκαν κάποιοι ναζί επιστήμονες,
οι περισσότερες ποινές ήταν σχετικά επιεικείς.
Ο Ότο Άμπρος δεν μπορούσε πια να εργαστεί σε κορυφαίες εταιρείες του κλάδου
γι' αυτό και εργαζόταν σε μικρότερες επιχειρήσεις όπως η Grunenthal.
Ανεξήγητα, τον Δεκέμβριο του 1970,
οι δικαστές στη δίκη των στελεχών της Chemie Grunenthal
διέκοψαν προσωρινά τη μέχρι τότε μεγαλύτερη δίκη στη γερμανική ιστορία.
Μετά από δυόμισι χρόνια στο δικαστήριο,
οι κατηγορούμενοι ούτε αθωώθηκαν ούτε κρίθηκαν ένοχοι.
Το ζήτημα της απόδοσης ποινικής ευθύνης δεν λύθηκε ποτέ.
Το άρθρο των Πέιτζ και Πότερ επιτέλους ολοκληρώθηκε
και τα πιεστήρια είναι έτοιμα να μπουν μπροστά.
Όμως, είπαν στους Sunday Times ότι δεν μπορούσαν να δημοσιεύσουν
κι ότι ο γενικός εισαγγελέας είχε εκδώσει ασφαλιστικά μέτρα.
Άσκησαν έφεση και κέρδισαν.
Έτσι, η υπόθεση πήγε στη Βουλή των Λόρδων.
Είμαστε, λοιπόν, στη Βουλή των Λόρδων και κάθομαι με τους συναδέλφους μου.
Και η οριστική απόφαση του δικαστή είναι η εξής. Ακούστε.
"Το άρθρο δεν θα δημοσιευτεί.
Οι Sunday Times καλώς έκαναν και διεξήγαγαν ηθική καμπάνια,
αλλά είναι παράνομο να δημοσιεύονται τα στοιχεία
πάνω στα οποία βασίστηκε η ηθική καμπάνια".
Κι έτσι, χάσαμε στη Βουλή των Λόρδων.
Τι κάνουμε τώρα;
Έτσι, ασκήσαμε προσφυγή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Είπαμε ότι από τον Χάρολντ Έβανς, και σαφώς εκπροσωπούσα τους συναδέλφους μου,
αφαιρέθηκε το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου,
βάσει του Άρθρου 10 του Νόμου Περί Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Έτσι, κάθε εβδομάδα, παίρναμε το αεροπλάνο και πηγαίναμε στο Στρασβούργο
για να παρουσιαστούμε ενώπιον του δικαστηρίου.
Και κερδίσαμε για δύο ψήφους.
Κύριε Έβανς, πόσο σημαντική θεωρείτε τη σημερινή νίκη;
Τρομερά σημαντική. Είναι η πιο σημαντική απόφαση
για την ελευθερία του Τύπου, αλλά και για το δικαίωμα των πολιτών να γνωρίζουν.
Οι πιο έγκριτοι δικαστές είπαν στη βρετανική κυβέρνηση,
"Κάντε νομοθετική μεταρρύθμιση". Τώρα πρέπει να το κάνουν.
Αυτή, νομίζω, ήταν η μεγαλύτερη επιτυχία του Χάρι.
Να αλλάξει τον βρετανικό νόμο υπέρ της ελευθερίας του Τύπου,
και να δώσει περισσότερη δύναμη στους ανίσχυρους, κατά μία έννοια,
δίνοντας τη δυνατότητα στην ερευνητική δημοσιογραφία
να συνεχίσει, παρά τα δικαστικά εντάλματα που την ήθελαν φιμωμένη.
ΘΑΛΙΔΟΜΙΔΗ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΑΠΕΚΡΥΨΑΝ
Η παραγωγικότητα σήμερα είναι εξαιρετική. Είμαστε πολύ μπροστά.
Τα πάντα είναι έτοιμα.
Αυτοί από τους οποίους ζητήσαμε να κάνουν μια δήλωση αρνήθηκαν,
κι αυτό θα μπει στο πρωτοσέλιδο. Κι εγώ πρέπει να συνεχίσω μ' αυτό.
Είναι ο σωστός αριθμός λέξεων;
Νομίζω ότι τελείωσε. Θεωρώ ότι μας μένουν δυο-τρεις στήλες και τελειώσαμε.
Αλλά πώς να αντιμετωπίσεις δέκα χρόνια ανοησίας, σιωπής και μυστικοπάθειας;
Οι αποκαλύψεις της ομάδας Insight για τη Distillers επιτέλους δημοσιεύτηκαν.
Ήταν το αποκορύφωμα μιας πολυετούς μάχης
κι ένα σημαντικό βήμα προς την απελευθέρωση
αυτού που ο Χάρι αποκαλούσε "ημι-ελεύθερο Τύπο".
Το θεσμικό βάρος μιας εφημερίδας
πρέπει να είναι το υπόβαθρο για το ρεπορτάζ.
Αυτό θα πει "τέταρτη εξουσία".
Και νομίζω ότι αυτό φοβάμαι πιο πολύ όσον αφορά την ψηφιακή εποχή.
Ότι θα χαθεί αυτή η αντισταθμιστική δύναμη
που έχει το θεσμικό βάρος του Τύπου και που προηγείται του ρεπορτάζ.
Είτε στρέφεται κατά χωρών, είτε κατά επιχειρήσεων, είτε κατά κυβερνήσεων.
Και πιστεύω ότι αυτό κατά κάποιον τρόπο το εκφράζει ο Χάρι Έβανς.
Το 1981 ο Ρούπερτ Μέρντοκ αγόρασε τις εφημερίδες Times.
Μετά από έναν χρόνο και κάτι, ο Χάρολντ παραιτήθηκε.
Το 2005, προσέφεραν στον Χάρι τη θέση του συμβούλου έκδοσης
στο Thomson Reuters, το μεγαλύτερο ειδησεογραφικό πρακτορείο στον κόσμο,
όπου, για μία ακόμη φορά, δουλεύει σε εταιρεία της οικογένειας Τόμσον.
Στο πρόσωπο του αρχισυντάκτη της κάθε εφημερίδας
δεν θα πρέπει να υπάρχουν χαρακτηριστικά, αλλά ένα τεράστιο ερωτηματικό.
Έχει περιέργεια;
Πρέπει να ξέρει τον σκοπό του. Γιατί είναι στον συγκεκριμένο χώρο;
Για να βγάλει περισσότερα χρήματα; Για ν' αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη φήμη;
Για ποιον λόγο το κάνει;
Αν ο σκοπός του είναι μόνο να βγάλει χρήματα,
γιατί ας πούμε ότι τα χρειαζόμαστε για να συντηρηθούμε,
αλλά αν ο σκοπός του είναι να βγάλει χρήματα,
δεν υπάρχουν αναστολές. Ό,τι αποφέρει χρήματα είναι δικαιολογημένο.
Με τον τρόπο σκέψης που έχω εγώ, που κανείς θα τον χαρακτήριζε προσκοπικό,
αυτό δεν αρκεί για να θεωρηθεί κάποιος καλός αρχισυντάκτης
και να δώσει σωστή καθοδήγηση.
50ό Επετειακό Συνέδριο για τη Θαλιδομίδη, Λονδίνο 2012
Της αρέσει να φτιάχνει τα μαλλιά της. Εμένα καθόλου!
Αυτή η φανταστική ιστορία
μπορεί να ξεκινήσει μόνο μιλώντας σε όλους σας εδώ,
ξεκινώντας πρώτα από τις μητέρες,
για τις οποίες σκεφτόμαστε, "Εντάξει, αυτές ήταν οι μητέρες". Ναι, οι μητέρες.
Αυτές που σας γέννησαν.
Αυτές που σας αγάπησαν. Ήταν σοκαριστικό το πόσο πολύ.
Και στους τους πατέρες.
Οι περισσότεροι ήταν καλοί, κάποιοι όχι.
Και φυσικά, σ' εσάς.
Εγώ το βρίσκω πραγματικά εντυπωσιακό, εκπληκτικό
ότι εκείνα τα μωρά που πρωτοείδα όταν ήμουν αρχισυντάκτης στη Northern Echo
είναι σήμερα εδώ και ζουν τη ζωή τους.
Αν δεν κερδίζαμε ούτε δεκάρα αποζημίωσης,
αυτό θα ήταν μια τρομερή ανταμοιβή.
Και γι' αυτό σας συγχαίρω.
Άλλαξε τη δυναμική και την πρόθεση όλων όσα συνέβαιναν στον υπόλοιπο κόσμο,
όπου οι υπαίτιοι ήταν οι γονείς.
Τα κράτη έλεγαν, "Οι μητέρες πήραν το φάρμακο.
Αυτές φταίνε που είναι έτσι τα παιδιά".
Αλλά ήρθε ο Χάρολντ Έβανς και είπε, "Όχι, φταίνε οι φαρμακευτικές εταιρείες
κι αυτές πρέπει να πληρώσουν".
Κι έτσι αναίρεσε το ότι έφταιγαν οι γονείς, κάτι τρομερά σημαντικό,
γιατί ο γονιός πάντα κατηγορεί τον εαυτό του για ό,τι έχει το παιδί του.
Σ' ευχαριστούμε πολύ.
Απομάκρυνε την ευθύνη και την ενοχή
και κατέστησε σαφές ότι έφταιγε η φαρμακευτική εταιρεία, η Distillers,
και όχι οι γονείς.
Ένα εξώφυλλο της Daily Mirror...
Θα θυμάμαι για όσο ζω την ημέρα που διάβασα στην εφημερίδα
για τα ασφαλιστικά μέτρα και για το τι επρόκειτο να κάνουν.
Είναι εδώ.
Ήταν αποφασισμένος να τα βάλει με τους μεγάλους.
Κι όσο πιο μεγάλος ο αντίπαλος, τόσο πιο δύσκολα νικιέται, όπως απέδειξε.
Μπορεί να είναι μικροσκοπικός, αλλά είναι τέλειος, η ψυχή των Sunday Times.
Χωρίς εκείνον, δεν θα είχαμε καμία πιθανότητα.
Η πάντα πολυσύνθετη, πολυεπίπεδη,
διαρκώς μεταβαλλόμενη και συναρπαστική φύση
του μωσαϊκού των ειδήσεων.
Γι' αυτό ασχολήθηκα με τη δημοσιογραφία.
Επίλογος
Θέλω να κάνω την ακόλουθη δήλωση εκ μέρους της κυβέρνησης.
Ξέρω ότι πολλά θύματα της θαλιδομίδης περίμεναν πολλά χρόνια γι' αυτό.
Έχουμε και τη σύμφωνη γνώμη του Εθνικού Συμβουλίου
για την Οργάνωση για τα Θύματα της Θαλιδομίδης.
Η κυβέρνηση θέλει να εκφράσει
την βαθύτατη θλίψη της και την ειλικρινή της συμπαράσταση
για τον πόνο και τα βάσανα όλων των θυμάτων που εκτέθηκαν
όταν μέλλουσες μητέρες πήραν το φάρμακο θαλιδομίδη
τις χρονιές 1958-1961.
Ήταν σαν να σταμάτησε να κινείται ο κόσμος
όταν ο Μάικ Ο'Μπράιαν, ο υπουργός Υγείας,
ζήτησε επίσημα συγγνώμη.
Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι νιώσαμε ότι τα πράγματα μπήκαν σε μια σειρά.
Οι δυσκολίες τις οποίες πολλοί συνεχίζουν να βιώνουν,
συχνά σε καθημερινή βάση...
Όλη μου τη ζωή περίμενα ν' ακούσω αυτή τη συγγνώμη και επιτέλους την άκουσα.
Εκείνο το απόγευμα, στις 6, πήρα το αεροπλάνο για Νέα Υόρκη.
Το άλλο πρωί, πήγα στο σπίτι του Χάρολντ Έβανς κι άρχισα να χτυπάω την πόρτα.
Και ήταν τρομερό, γιατί απ' όλα όσα είχε καταφέρει να κάνει για εμάς ο Χάρολντ,
το μόνο που δεν είχε καταφέρει ήταν να πάρει αυτή τη συγγνώμη.
Το είδαμε μαζί, αγκαλιασμένοι. Κλαίγαμε κοιτάζοντας την οθόνη του υπολογιστή του
και βλέποντας τον Μάικ Ο'Μπράιαν να ζητά δημόσια συγγνώμη.
Το 2014, η Οργάνωση για τα Θύματα της Θαλιδομίδης βρήκε στοιχεία
ότι η τότε γερμανική κυβέρνηση διέκοψε την ποινική δίκη του 1970
για να προστατεύσει την εταιρεία.
Κανείς δεν τιμωρήθηκε. Η Chemie Grunenthal συνεχίζει να αρνείται τις κατηγορίες
και να απορρίπτει τα αιτήματα για αποζημίωση.
Τα καινούργια στοιχεία έχουν δημοσιευτεί από το Reuters,
τη Globe and Mail και τη Guardian. Τα άρθρα έγραψε ο Χάρολντ Έβανς.
Από όταν ανέλαβε ό,τι έμεινε από τη Distillers το 1997,
η εταιρεία Diageo υποστηρίζει την Οργάνωση για τα Θύματα της Θαλιδομίδης
και δίνει όλο και μεγαλύτερες δωρεές για να ανταποκριθεί
στις διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες των μελών της Οργάνωσης.
Η Diageo έχει δεσμευτεί ότι αυτή η μακροχρόνια οικονομική στήριξη
θα συνεχιστεί.
Υποτιτλισμός: Μιχάλης Δελέγκος