300 kilometer van niets, op zoek naar Atlantis.
Met James Cameron aan boord leek alles nog mogelijk.
We moeten zorgvuldig te werk gaan.
Nu moet ik de stad nog vinden die volgens velen nooit bestaan heeft.
Het spoor loopt overal dood.
Ik moet toch een link kunnen vinden?
Dat ziet eruit als een boot. -Dan ligt die onder water.
In de misdaad volg je geld. In archeologie volg je stenen.
Het gekke is dat het steeds weer hetzelfde blijft.
Ik denk dat ik op iets groots zal stoten.
Enkele weken eerder...
Daar gaan we dan. Actie.
De toekomst fascineert me.
Een stapje naar achter, graag.
Maar ik ben ook geboeid door de oude wereld en hun bewoners.
Langzaam. En kijk door het tweede raam.
Op school was ik al geboeid door Grieken, Romeinen en Atlantis.
VERBODEN GEBIED
Onder die mythe moet er toch ook echt iets gebeurd zijn.
Dat ziet er geweldig uit. -Dat doe ik dus overdag.
Een toffe bezigheid. -Beginnen we eraan?
Zeker. -Op zoek naar Atlantis.
Ik heb een boot, duikers, een robot en een team.
Ik moet ook op dat schip zijn, ik ben er altijd bij geweest.
Ik weet het. -Ik word er gek van.
We lassen even een pauze in. -We moeten het plan bespreken.
Maria, kondig jij de lunchpauze aan? Dan kunnen wij de kaarten nemen.
Alles wat we over dit controversiële thema weten,
werd 2.400 jaar geleden opgeschreven door Plato, een Grieks filosoof.
Volgens Plato was Atlantis een agressief keizerrijk
tussen de Atlantische Oceaan en het oosten van de Middellandse Zee.
De hoofdstad, Atlantis, was een haven.
Een unieke stad die bestond uit drie ringen van land en water.
Bij de tempel van de watergod, Poseidon, werden stieren geofferd.
Indrukwekkende bruggen en kanalen verbonden de verschillende grachten
met het centrale kanaal dat de tempel met de zee verbond.
Dat alles is in één dag en nacht tot een einde gekomen.
Aardbevingen en tsunami's hebben de stad immers begraven in het slijk.
Maar waar is ze nu?
Waar gaan we eerst heen? -Het avontuur in beeld.
Hier is Plato, in Athene.
En hij heeft het over een stad die over dit gebied uitgestrekt was.
Een stad in het water.
En ze komen van het westen van de Middellandse Zee.
Ze kunnen dus overal zijn. -Wat is mijn opdracht?
Nieuwe en interessante pistes onderzoeken.
We moeten nauwkeurig te werk gaan.
Ik ga op zoek naar tekenen van een beschaafde wereld
in de Middellandse Zee, tot tegen de Atlantische Oceaan.
En misschien komen we zo wel in Atlantis. Wat een avontuur.
Je zult wel wat tijd op het water doorbrengen.
Jij hebt zeebenen, ik word zeeziek.
Je kunt ook vliegen, maar op een boot ga je denken zoals zij.
Dan kun je de afstand inschatten en je inleven in hun ruilhandel.
Eerste halte?
Zoals je weet, heb ik wel een voorliefde voor de Minoërs.
De Minoërs leefden van het water.
Ze waren een belangrijk volk in Kreta en Thera.
ZEE VAN KRETA
1.100 jaar voor Plato is een stad plots in het niets verdwenen.
Santorini. -Juist.
Misschien moet Charlie ons helpen. Hij schreef een boek over Atlantis.
Charlie. We schakelen Charlie in.
Enkele dagen later, met wat pillen om niet zeeziek te worden,
zet ik koers naar het Griekse eiland Santorini.
Santorini, Griekenland
3.500 jaar geleden zag het eiland er helemaal anders uit dan nu.
Het had een ronde vorm met een opening naar de zee.
Vergelijkbaar met het Atlantis dat Plato beschreef.
In die tijd werd Santorini bewoond door de Minoërs.
Maar in 1550 v.C. veranderde alles
toen de vulkaan op het eiland met grote kracht uitbarstte.
Heeft Plato het dan over Santorini als hij Atlantis beschrijft?
Dat vraag ik aan auteur Charles Pellegrino.
Nee, dit dateert vast van na de uitbarsting.
Met drones onderzoekt Pellegrino de aslagen
in de kratermond waarin ze varen.
Kunnen we dichter bij die originele laag komen?
Zo wil hij de uitbarsting reconstrueren.
Hier zien we een van de grootste caldeira's ter wereld.
Voor de uitbarsting was dit hier een berg.
Die was anderhalve kilometer hoog, maar is nu helemaal verdwenen.
In de geschiedenis van de mens
was dit toch wel de grootste vulkanische explosie.
De kracht kunnen we vergelijken met een miljoen atoombommen
die hier achter me ontploft zijn.
De uitbarsting heeft dagen geduurd.
Gesteente ter grootte van de Mount Everest werd de lucht in geblazen.
Het was dagenlang donker en op heel wat plekken werd het winter.
Een winter die twee jaar zou duren.
De uitbarsting en de aardbeving creëerden een enorme tsunami
van 200 meter, die de kust van Kreta, Egypte en Turkije verwoestte.
In het noorden van Kreta
werden ook de kuststeden en de vloot van de Minoërs verwoest.
De aswolk van de explosie was zo heet
dat mensen in Kreta meteen levend verbrandden.
In Egyptische geschriften lezen we over de schokgolf die huizen,
tempels en piramides verwoestte.
Dit had zo'n impact
dat het niet mogelijk is dat de mensen die in deze regio woonden
het niet overgeleverd hebben in hun gesproken of geschreven geschiedenis.
Was de uitbarsting op Santorini de catastrofe in het verhaal van Plato?
Zijn de Minoërs de inwoners van Atlantis?
We reizen naar de enige Minoïsche archeologische site die er nog is,
de Minoïsche stad Akrotiri.
Dit komt overeen met de beschrijving die Plato gaf van de bronstijd.
We lopen hier tussen gebouwen met drie verdiepingen.
En die zijn maar liefst 3.500 jaar oud.
De straten zijn niet zo smal, je hebt ook veel ramen.
De huizen zijn allemaal hetzelfde, dus iedereen was gelijk.
Ze zijn ook gebouwd met het oog op aardbevingen.
Zeg je nu dat ze huizen bouwden die een aardbeving konden doorstaan?
Juist. Dit soort architectuur zag je in Japan en in de VS
in de twintigste eeuw. -Lieve help.
Maar vooral wat onder de huizen zit, is indrukwekkend.
Hoe bedoel je? -Toiletten, sanitaire voorzieningen.
Dat hebben we later niet meer gezien.
Wel bij de Romeinen, maar bij ons zien we het pas 200 jaar.
Ten tijde van de Amerikaanse revolutie in Philadelphia,
en in het paleis in Parijs, werden de straten als toilet gebruikt.
Parijs en Philadelphia rook je vanaf drie kilometer afstand.
En 3.600 jaar geleden zien we dan deze prachtige architectuur
en werkend sanitair. 3.600 jaar geleden.
Aquaducten, hygiëne, gelijkheid. En dat alles werd plots verwoest.
Ja. -Is dit Atlantis?
Ik kan met 99 procent zekerheid zeggen
dat deel uitmaakt van wat Plato als Atlantis beschreef.
De ontwikkelde Minoërs zijn uitgeroeid door een natuurramp.
Kunnen we ook zeggen dat zij de inwoners van Atlantis waren?
Dat weet ik niet. Ik vraag het even aan de baas.
Bel je me omdat je me nu al mist of is de boot gezonken?
Niks aan de hand, de boot is niet gezonken.
Ik heb het met Charlie over Santorini gehad,
en ik wilde je inlichten. Het klinkt wel geloofwaardig.
Een verwoeste stad. Maar Plato schreef dat ze uit het westen kwamen.
Een agressief volk, terwijl de Minoërs uit het oosten vredig waren.
Er zit me nog iets dwars. Ik ben wel van mening
dat Santorini ermee te maken heeft, maar Plato zwijgt over een vulkaan.
Hij heeft het eerder over tsunami's, aardbevingen en slijk.
Dat is precies de belangrijkste vraag in onze zoektocht.
Is er wel echt één plek?
Voor mij lijkt het sciencefiction.
Ik bekijk het als een morele en ethische parabel
die hij uit verschillende verhalen samengesteld heeft.
Hij bouwt zijn eigen wereld, net als in sciencefiction.
Daar ben ik het niet mee eens. Plato had zeker een bedoeling,
maar hij heeft zeker niet alles verzonnen.
Die beschaving van hem moet ergens vandaan komen, van Atlantis.
Goed, ga dan maar op zoek.
Malta en Sardinië zijn er ook nog, ik blijf westwaarts gaan.
Doe dat maar, jongeman.
Van Santorini zeil ik westwaarts naar de volgende kandidaat,
het eiland Malta.
Zoals velen gelooft de Maltese kapitein Peter
dat zijn vaderland eigenlijk Atlantis is.
Hij deelt zijn theorie met ons.
Om Atlantis te kunnen zijn, moet Malta veel groter zijn.
Malta was ook veel groter in een niet zo ver verleden.
We nemen de tafel als voorbeeld. Malta ligt daar,
en dat kunnen we uitbreiden met dit stuk tafel.
Zo groot kan het geweest zijn. -Zijn daar bewijzen voor?
Op de Maltese eilanden kun je soms de zeebodem zien.
Dit stuk is zelfs amper negen meter diep.
Jij gelooft dus dat het ondiepe stuk ooit boven water lag?
Absoluut. In het verleden is er zeker een catastrofe gebeurd.
Plotseling...
Niet te geloven.
Ik moet een foto nemen voor mijn kinderen.
Het is magisch.
Ze leiden ons naar Atlantis.
We meren aan in Gozo, een van de vijf eilanden van Malta.
Peter neemt me mee naar de klippen.
Hij wil me laten zien dat Malta ooit veel groter was.
Hij begint met de vreemde sporen die kriskras over het eiland lopen.
Dit is indrukwekkend. Wat is het precies?
Het is wel duidelijk dat mensen ze uit de rotsen gehouwen hebben.
Ze legden grote en ronde stenen in de groeven.
Zoals hier. -Juist.
Daar legden ze dan grote rotsblokken op,
en die sleurden ze mee om er tempels mee te bouwen.
Ik dacht dat het om wat krasjes in het gesteente ging.
Maar dichter bij de rand zie je hoe diep ze eigenlijk worden,
dus ze hebben toch wel ergens voor gediend. Daar is wat geweest.
Waarschijnlijk hebben de mensen vroeger op een groter eiland gewoond.
6.000 jaar geleden werden de groeven dus gebruikt bij bouwwerken.
Ggantija tempel
Het oudste deel van dit bouwwerk dateert uit 2600 voor Christus.
Het hoort bij de oudste bouwwerken die door de mens gemaakt werden.
We denken dat deze plek vooral een religieuze functie had.
De moderne architectuur op een eiland dat deels verzonken is,
stemt overeen met de beschrijving van Atlantis.
Maar nu ga ik naar een bouwwerk dat nog ouder is.
Ik wil meer te weten komen over wie dit bouwde in het stenen tijdperk.
Niet te geloven hoe dit kon zonder het wiel, gereedschap of cement.
We hebben wel wat ronde stenen gevonden
waarmee ze grote stenen vervoerd hebben.
Ze hebben hier duizend jaar gewoond
en dit allemaal gebouwd. Wat is er met hen gebeurd?
We weten dat de cultuur rond 2500 voor Christus plots gestopt is.
Heb je hier wapens gevonden?
Nee, totaal niet. Er zijn ook geen sporen van geweld.
De moderne technologie en de verdwijning passen bij Atlantis.
Maar inwoners van Malta waren vreedzaam, die van Atlantis niet.
Dus blijf ik westwaarts varen.
Volgens Plato ligt het verzonken onder water en slijk in het westen,
net voorbij de zuilen van Hercules in de Straat van Gibraltar.
Richard Freund en zijn team van duikers en archeologen zijn er ook,
en hij is al jarenlang op zoek naar Atlantis.
Dit is wel de meest geavanceerde zoektocht naar Atlantis.
Jeetje, kijk eens aan.
Ik kom uit Malta, terwijl Richard een gebied doorzoekt
net voorbij de Straat van Gibraltar.
Archeologie heeft drie regels: locatie, locatie, locatie.
Als je de specifieke coördinaten van een plek kunt vinden
in de literatuur of in opschriften, dan ga je naar die plek.
Na jaren van research denkt hij dat hij hier op zoek moet gaan.
Atlantic Explorer, hoor je me? -Ja, zeg maar.
De beste duikers en archeologen ter wereld helpen hem daarbij.
Ik twijfel er niet aan dat er grote gebieden bestaan
die ooit bewoond waren, maar nu diep onder water liggen.
Mensen willen alleen maar de waarheid horen.
Ze willen geen theorieën of enkel maar geofysica horen.
Ze willen zeker weten dat er bewijs is, en wat dat bewijs dan is.
Plato schrijft in een specifieke periode,
dus als hij zegt dat Atlantis in de Straat van Gibraltar ligt,
bij de zuilen van Hercules, dan zal iedere zeeman
en iedere Griekse lezer precies weten waar hij het over heeft.
We zijn hier bij de Straat van Gibraltar, hier moeten we zijn.
Om aanwijzingen te zoeken, gebruikt het team een speciale radar
en een ultramoderne sonarsysteem
dat voorwerpen op de oceaanbodem in 3D kan weergeven.
Wat hopen we hier te vinden?
Ik zou uiteraard liefst oude en massieve architectuur vinden.
We zullen geen Atlantis aantreffen zoals in de film van Disney,
waarin alle standbeelden en muren nog perfect zijn.
We zullen restanten vinden, maar wel veel restanten.
Dat noem ik verspreide brokstukken.
Bij iedere verwoesting
zullen de bewijzen verspreid worden over een grote oppervlakte.
Atlantis moet een grote stad geweest zijn,
dus de brokstukken zijn in dit stuk van de Atlantische Oceaan beland.
De crew houdt de schermen goed in de gaten.
Ze zijn op zoek naar opvallende elementen op de zeebodem.
We gaan die kant op en maken dan een bocht.
Het is een werk van lange adem.
Soms zie je uren aan een stuk niets bijzonders.
Goed, daar gaan we dan.
We zagen een soort van berg. Dat kan een rots of wat anders zijn.
Ongeveer 4 meter hoog en 56 meter breed.
Daar is vast wel wat te vinden.
Ik zie helemaal niets. De zichtbaarheid is enorm slecht.
Een beetje trager.
We volgen de lijn naar beneden.
Het klaart wat op.
De duikers hebben een diepte van meer dan 45 meter bereikt.
Wat is dat daar?
Het is een gezonken schip.
Maar het is niet oud. Het is gemaakt van ijzer en ziet er modern uit.
Ze blijven zoeken, maar dit blijkt toch niet de juiste plek te zijn.
Terwijl ze blijven zoeken nabij Spanje, nader ik Sicilië.
Freund heeft gelijk. Plato schrijft over het westen van de zuilen,
en de meeste mensen denken dat hij de Straat van Gibraltar bedoelt.
Maar volgens sommigen heeft hij het over de Straat van Messina
tussen het Italiaanse schiereiland en het eiland Sicilië.
Momenteel varen we door de Straat van Messina.
Een mooie zonsopgang, en je ziet hoe dicht de eilanden bij elkaar liggen.
Hier ligt Italië en daar ligt Sicilië.
Het is dus best wel mogelijk dat hier ooit
de zuilen van Hercules gestaan hebben.
Misschien stonden er wel zuilen in de Middellandse Zee.
Ik kan me wel voorstellen dat bij de uitbreiding van de zeevaart
de zuilen verhuisd zijn van hun oorspronkelijke positie
naar Gibraltar en de Atlantische Oceaan.
Als de zuilen vroeger in de Straat van Messina stonden,
is het dan mogelijk dat Sardinië ooit Atlantis was?
Sardinië
3.500 jaar geleden
kende een indrukwekkende beschaving een grote bloei in Sardinië.
Ik ben op weg naar een van de 7.000 overblijfselen van die cultuur.
Daar spreek ik met Robert Ishoy, een man die Sardinië bestudeert.
Volgens Ishoy zijn deze ruïnes, Nuraghe, restanten van Atlantis.
Dit is zeker indrukwekkend. Maar is het Atlantis?
De cultuur van Sardinië past perfect bij zijn beschrijving van Atlantis.
Hij had het over een moderne cultuur, en dat zien we in deze architectuur.
Het is niet te geloven,
dit bouwwerk zonder cement staat hier al 3.500 jaar.
Plato zei ook dat alles rond was, als zuilen.
Wat was de functie van deze gebouwen? Waren het huizen of tempels?
Het verhaal was dat Poseidon, een van de goden,
een zuil bouwde om zijn echtgenote te beschermen.
Een toren als deze. -Precies.
Maar hoe zit het met de rest van de beschrijving van Plato?
Komt Sardinië overeen met wat we over Atlantis weten?
Daarvoor reizen we naar het zuiden van het eiland.
Nora, Sardinië
Nora is een opvallende plek in Sardinië.
Volgens Plato werd Atlantis verwoest door aardbevingen en overstromingen.
Sardinië is een plek die regelmatig overstroomt,
en dat komt vooral door de oceaan in het zuiden.
Hier zien we bewijzen van aardbevingen en overstromingen.
We zien ruïnes op het land, maar er liggen er ook onder water.
Deze bijzondere plek bewijst wel
dat er een link is tussen Sardinië en de vernieling van Atlantis.
Er zijn nog 2 kenmerken die kloppen met de beschrijving van Plato.
De rotsen rond het eiland zijn zwart, wit en rood,
en overal zijn er warme en koude bronnen.
Ik vraag me af of dit de tempels van Atlantis zijn.
Hij denkt dat wel en neemt me mee naar de indrukwekkende Su Nuraxi.
Dit is het grootste bouwwerk dat gevonden is.
Het is een complex met vijf torens.
Eentje in het midden en vier errond, net als op een kompas.
Noord, zuid, oost en west.
Een tijd geleden wist niemand dat dit hier stond.
Stel je voor, dit was helemaal bedekt met slijk.
Ik zie bijna mensen voor me. Wat voor mensen leefden hier?
We hebben beeldjes van krijgers gevonden.
Als je ziet hoe ingesloten en beschermd deze plek is,
dan gaat het vast om de hogere klasse en de krijgers.
Maar als dit Atlantis is, waar is dan de tempel voor Poseidon?
Daar. -We gaan erheen.
Tot onze grote verbazing geeft Plato ons de coördinaten.
Verrassend genoeg komen de geografie en archeologie van Sardinië
overeen met de manier waarop Plato Atlantis beschreef.
Als je een huis uit Atlantis zoekt, is dit precies wat Plato beschrijft.
Ik weet niet of dit Atlantis is, maar de architectuur komt overeen
met de manier waarop Plato Atlantis beschreef.
Prachtig.
Dus besluit ik om nog één ander aspect te onderzoeken.
Plato schrijft over een berg in het midden van een vlakte.
En daarop zou Poseidon het allereerste gebouw gezet hebben.
Kunnen we zoiets vinden in Sardinië?
Die vlakte heet Campidano. -Staat er ook een berg op?
Kijk maar. -Daar is een Nuraghe.
Op de berg. Santa Vittoria.
Kom mee. -Daar moeten we heen.
De berg lag vroeger in het centrum van het land,
nog voor het zuidelijke deel bedekt werd door water.
Daar zien we perfect wat Plato beschreven heeft.
Niet te geloven, Plato geeft ons een schatkaart.
Je zult een berg vinden, een mooi uitzicht, een vlakte en ruïnes.
En niet zomaar ruïnes. We hebben oude ruïnes gevonden
van misschien wel de eerste toren die ooit gebouwd werd.
En daarnaast ligt de tempel voor een watergod, misschien Poseidon.
Vroeger werd die omgeven door een gracht.
Wat denk jij? Is dit Atlantis, denk je?
Als je alle woorden van Plato in beschouwing neemt,
over de geografie, het eiland en de inwoners,
dan vind je nergens anders meer overeenkomsten dan in Sardinië.
Ik begin te geloven dat Robert misschien gelijk heeft.
Simcha, hoe gaat het daar?
Ik denk dat ik het gevonden heb. Volgens mij is Sardinië Atlantis.
Vertel het eens. -De beschrijving klopt helemaal.
De technologie is verbluffend, en overal zie je die cirkels.
In het midden staat een tempel voor de god van het water,
die geknipt is voor Poseidon. En het waren krijgers.
Je haalt wat dingen aan, maar ronde gebouwen overtuigen me niet.
Dat is niet meteen een concentrisch stadsplan.
Zoals ik het begrepen heb, was er ook een haven aanwezig.
En de Nuraghe ligt veel meer landinwaarts, ver van de kust.
Juist, maar al dat prachtige land zat ooit onder water,
dus kunnen de speciale effecten in mijn hoofd zich wel voorstellen
dat zeker de tempel omgeven werd door water.
De timing klopt in ieder geval ook niet echt,
want de Nuraghi werden pas na de uitbarsting gebouwd.
Dat klopt, de cultuur van Sardinië is pas begonnen na Santorini.
Misschien ging het dan wel om vluchtelingen.
Is het mogelijk dat Sardinië een tweede Atlantis is?
Dat kan zijn. Je moet elders ook op zoek gaan naar die Nuraghi.
Nog meer in het westen. -Ga westwaarts.
Jim zegt dat ik westwaarts moet gaan.
Dan is er nog slechts één optie.
Voorbij de Straat van Gibraltar, in het zuiden van Spanje.
Daar zouden ook nog vluchtelingen uit Atlantis beland zijn.
Auteur Georgeos Diaz-Montexano onderzoekt dit gebied al jaren.
Hij is ervan overtuigd dat mensen Atlantis ontvlucht zijn
en heiligdommen gebouwd hebben als aandenken aan Atlantis.
Hij wil zijn theorie bewijzen aan de hand van die heiligdommen.
Hier zie je drie boten in.
Elk met acht tot twaalf roeispanen.
Volgens Georgeos is het hele verhaal beschreven in petrogliefen,
in tekeningen die het verhaal vertellen van een verzonken stad,
een bekende haven en schepen op de Atlantische Oceaan.
Dit hebben we nodig. -Dan moet de camera daar staan.
Om zijn theorie te testen, rekent hij op Ken en Gregory,
experts in forensische fotografie. Zij brengen zulke beelden tot leven.
Wie dit onderzoek belachelijk vindt, weet niet wat hij zegt.
Ik ga op zoek naar de echte waarheid, wat die ook is.
Klaar? Doe maar. -Doen we.
Een stroboscoop zal zorgen voor de schaduwen
en wat meer dieptezicht in de rots.
Dit is een paard met lange, wapperende manen.
Klik maar. -Klik.
Ik ben blij met het resultaat, de hoef is duidelijk zichtbaar.
Ik ben op zoek naar sporen van een hoefijzer,
maar ik kan er geen vinden. Dit is dus nog van voor de Romeinen.
Nog voor de Romeinen.
Kijk eens aan, hier is nog heel wat.
Ze merken cirkels op die het hele tafereel omringen.
Ik zie concentrische cirkels en ook wat evenwijdige lijnen.
En die waren volgens Plato in Atlantis te vinden.
Wat is die lijn boven het paard? -Een golvende lijn, er zijn er meer.
Zijn dat bergen of golven? -Golven, het paard zit onder water.
Kan. -Kan.
Het paard leunt naar voren, dus mogelijk is het aan het verdrinken.
En blijkbaar is het paard niet het enige onder het wateroppervlak.
Rechtsboven denk ik dat ik een boot zie. Zoom eens wat in, Ken.
Volgens mij is dat de romp van een boot.
Als dat zo is, ligt de boot onder water.
Het team werkt voort, en ik ga naar Georgeos in Badajoz, Spanje.
Ik kom kijken naar zijn vondsten in dit vrij onbekende museum.
Uit het hoofd van deze krijger komen hoorns, niet uit zijn helm.
Plato verbindt stieren met de religie in Atlantis.
Dit zijn prachtige tekeningen.
Krijgers, strijdwagens en onbekend Tartessisch schrift.
Is dit de verloren taal van Atlantis?
Georgeos heeft het beste tot het laatst bewaard.
Kijk eens aan. Drie cirkels, een kanaal en een stip in het midden.
Die kan voor de tempel van Poseidon staan.
Dit is het symbool van Atlantis. -Atlantis.
De cirkels doen me denken aan de architectuur in Sardinië.
Was Zuid-Spanje het moederland en hebben de soldaten Atlantis bezet?
Het hele verhaal van Plato staat dus hier in rotsen gegraveerd.
De concentrische cirkels, het kanaal en de tempel voor Poseidon.
De krijgers die de Middellandse Zee wilden inpalmen.
Moderne technologie, zeker die strijdwagens.
Als je dat allemaal samen bekijkt,
dan staat het hele verhaal hier in de rotsen gekerfd.
Dan lijkt dit wel een bijbel van de mensen van Atlantis.
Georgeos neemt me mee naar een andere plek.
Hij denkt dat hij een stad als Atlantis ontdekt heeft.
Het cement is modern, maar de fundamenten zijn veel ouder.
Dit stamt uit het Bronzen Tijdperk.
Maar wetenschappers hebben er amper weet van.
Dit heeft opvallend veel weg van het Atlantis van Plato.
Ik sta hier in Jaen, een stad die 5.000 jaar oud is.
De stad heeft een diameter van een kilometer
en 5.000 jaar geleden woonden hier 40.000 mensen.
De architectuur is opmerkelijk,
je zit hier cirkels, kanalen en ronde huizen.
Waarom deze site onbekend is? Ontwikkelaars hebben ze in handen.
Er werd op gebouwd, en zelfs dit zal binnenkort verdwijnen.
Jaen was een grote stad, er werden 60.000 voorwerpen gevonden.
Voor het bronzen tijdperk had de stad enorm veel inwoners.
Ze hebben hier gewoond toen Atlantis haar piek zou gekend hebben.
Estela Pérez is een van de archeologen die de site onderzoekt.
De stad is gebouwd vanaf een middelpunt,
en van daaruit werden er concentrische cirkels gevormd.
Met grachten en tot vijf aaneensluitende muren.
Zo is de hele stad opgebouwd rond één middelpunt.
Waarom werden die grachten gegraven in een dorre omgeving?
Volgens Georgeos is Jaen een zusterstad van Atlantis,
die gebouwd werd vanuit hetzelfde architecturale oogpunt.
Je kunt je niet voorstellen dat deze plek zo groots is als de piramiden,
dus wil ik je helpen om het oude Jaen weer tot leven te brengen.
Intussen is Freund en zijn team nog altijd onder water op zoek.
Heel wat vlak en nietszeggend zand.
Geen rotsen, niet wat wij zoeken.
Als ze naar diepere wateren varen, is het tijd voor de robot.
Die camera's gaan weg, en dat blok komt er dan op.
We kunnen starten.
De robot weegt niet veel, maar zal een duidelijk beeld geven.
Hij kan dieper en langer duiken dan de duikers.
Hij stuurt de haarfijne beelden van vier camera's naar boven.
Als Atlantis hier ligt, zullen deze camera's de stad vinden.
Controlekamer. -We horen je.
De robot gaat in noordelijke richting.
Op een meter van de bodem zie ik niets.
We blijven doorgaan en moeten dezelfde koers aanhouden.
Ze zijn nu dieper dan toen ze naar brokstukken zochten.
Daarom duurt het dus zo lang.
Dagen, weken of maanden, want je kruipt traag vooruit.
Je kunt amper wat zien, tot je echt iets vindt.
Maar ondanks al de inspanningen kunnen ze niets vinden.
De zee is gigantisch, dus je moet geduld hebben.
Maar zo'n veertig kilometer landinwaarts
neemt Georgeos ons mee naar een mogelijk monument van vluchtelingen.
Afbeeldingen van schepen en een haven wijzen er wel op
dat het verhaal over Atlantis een soort van mythe geworden is.
Dit is de belangrijkste grot op het Iberisch Schiereiland,
of in het hele Westen. Hier zie je een haven met boten
die komen en gaan. Er zijn zeven verschillende boten,
en het doet me denken aan de scène die Plato beschrijft.
De haven was belangrijk, er meerden schepen uit de hele wereld aan.
De experts dekken de ingang af en gaan aan de slag.
Hun camera's zenden licht uit dat een mens niet kan zien,
om zo de tekeningen duidelijk in beeld te brengen.
Het is onze taak om de afbeeldingen zo duidelijk mogelijk te maken,
om zo symbolen te ontdekken die je normaal niet kunt zien.
We gaan van violet tot infrarood in 26 opnames.
Die lijnen waren amper zichtbaar. Ik zie een boot en roeispanen.
Ja, er is wat zichtbaar.
Als we de tekening in gewoon licht bekijken,
kunnen we flauwtjes een boot en een haven opmerken...
maar met behulp van het speciale licht komen nieuwe details vrij.
Dit is wel bijzonder, het is een afbeelding in 3D.
Je kunt in de boot kijken, dit zijn de ribben van de boot.
De kunstenaar tekent dit in drie dimensies.
Ook over de andere boot komen ze wat meer te weten.
Dit is wel interessant.
We hadden die gebogen roeispanen wel verwacht,
maar dit is blijkbaar helemaal geen roeispaan.
Het is een soort van roer, hier zie je dat het vierkant is.
Het is anders dan de roeispanen en het zit achteraan.
Het roer zit hier, dus gaat de boot deze kant op,
weg van de haven, die hier ligt.
En dan ontdekken ze iets wat ze met het blote oog niet konden zien.
Hier is wel iets onverwachts zichtbaar geworden.
We zien hier nog een afbeelding met een staart en oren.
Het is een paard met een ruiter die zelfs een helm draagt.
Een helm met een soort van veer of een ander ornament.
Naast de ruiter zien ze een plein dat de haven zou moeten voorstellen.
Het lijkt wel alsof de ruiter de haven ontvlucht.
Wie dit getekend heeft, maakte geen afbeelding
van boten, havens en ruiters die in de buurt waren.
Die dingen gebeurden op een plek hier ver vandaan.
Ik ben echt wel onder de indruk.
Georgeos heeft vast gelijk, zo is Atlantis een legende geworden.
Professor Freund is nu ook bij ons.
Hij heeft geen brokstukken gevonden, maar neemt ons mee naar een plek
in het zuiden van Spanje, volgens hem de plek waar Atlantis ooit stond.
Dit is een van de grootste moerassen in Europa.
Honderden vierkante kilometer moeras.
Maar vroeger was dit een baai voor schepen die naar Sevilla voeren.
Op elf plekken hebben we metingen gedaan to dertig meter diep.
waar een laagje methaan erop zou wijzen
dat er een ramp gebeurd is die alle organismen
in één enkele laag gestopt heeft.
4000 voor Christus, 6000 jaar geleden,
woonden hier mensen, maar plots niet meer.
Na een urenlange rit komen we bij het bijzondere landschap aan.
Hier vind je planten, strand en duinen.
Het is wel duidelijk dat hier iets bijzonders gebeurd is.
Na enkele uren komen we aan op onze bestemming.
Freund neemt me mee naar de plek die hij zo interessant noemt.
Er is niet veel te zien, Richard.
De beste geschenken zijn klein verpakt.
Ik heb al kastelen en tempels gezien,
maar nu zie ik een gat in de grond. Wat is daar zo bijzonder aan?
Dit zijn de laatste overblijfselen van Atlantis.
Dit komt uit de tijd waarin de stad Atlantis bestond.
Je wilt dus zeggen dat deze rots eigenlijk een schat is.
Dit is totaal anders dan de rest van deze omgeving.
Het is geen zand of slijk.
Als ik de overblijfselen uit de zee in de rots zie,
dan weet ik dat het geen materiaal uit deze omgeving is.
We zitten hier ook op grote hoogte in het moeras,
dus denken we dat het gesteente hier door een tsunami gekomen is,
duizenden jaren geleden. Hier is het gesteente beland.
Bij misdrijven volg je geld, in de archeologie volg je stenen.
Freund is niet de eerste wetenschapper die hier komt.
In de jaren '20 waren er de archeologen Bonsor en Schulten.
zij beweerden dat Doñana vroeger de stad Tartessos was.
Tartessos was een havenstad achter de zuilen van Hercules.
Ze stond bekend om metaal en om schepen.
En ook die stad is op mysterieuze wijze verdwenen.
Kan de stad die Plato Atlantis noemt ook Tartessos zijn?
Georgeos laat ons een zeldzame Egyptische kaart zien.
Kijk eens.
Dit is een van de oudste kaarten
van Ptolemaeus.
Van Ptolemaeus?
Juist, een Byzantijnse kopie van zijn kaart.
Een Byzantijnse kopie van een kaart uit de tweede eeuw, 1.800 jaar oud.
Juist.
Hier zien we het oude beeld van de Middellandse Zee,
Straat van Gibraltar, Atlantische Oceaan en de Spaanse kust.
Waar heb je die kaart gevonden?
Het origineel is in het British Museum.
En waarom laat je ze zien?
Kijk eens.
Tartessos.
En dat is nog niet alles, Tartessos komt op een specifieke plek.
Je ziet zelfs hoe de stad er toen uitzag en dat ze bij het water lag.
Het is een versterkte stad op de plek waar wij nu staan.
Precies op deze plek. -Heeft iemand dit al ooit ontdekt?
Nee, enkel ik.
Daar staat het. -Ja.
Het is overduidelijk.
Dan moeten we daar eens gaan duiken.
Zullen we op de nieuwe plek dan eindelijk de verloren stad vinden?
Dit is wel wat.
Met de nieuwe coördinaten
gaan we met de Atlantic Explorer net buiten Doñana
op zoek naar bewijzen die deze plek aan Atlantis koppelen.
Ik hoop maar dat dit de juiste plek is.
De zichtbaarheid is wel goed, maar er is niks te vinden.
Steeds weer komen de duikers met lege handen terug.
Geen vis, zelfs geen bierblikje. Er is niets te vinden.
Het is bijna avond en de duikers zijn inmiddels uitgeput.
Ze houden het voor bekeken.
We moeten het zoekgebied uitbreiden
en ik hoop dat we morgen meer succes zullen hebben.
De optimistische Freund laat de moed nooit zakken.
Vandaag was het niet goed, maar morgen kan het anders zijn.
Maar als ze terugkeren naar de haven, merken ze toch iets bijzonders op.
Het lijkt cirkelvormig en door de mens gemaakt.
Het is een moeilijke keuze.
Het zijn ervaren duikers,
maar Freund is bang dat ze te moe zijn om nog te duiken.
Maar de duikers zijn dan weer bang dat het weer morgen niet meewerkt.
Dus wagen ze het er toch maar op.
Kijk eens naar die gigantische schijven.
Die zijn sowieso door de mens gemaakt.
Oud zijn ze zeker, maar waarvoor dienden ze?
Geen flauw idee.
Freund denkt dat de schijven deel uitmaken van wat hij zoekt.
Volgens hem zijn het overblijfselen van zuilen.
Dr Pedersen, de archeoloog, denkt dat het molenstenen zijn
uit het tijdperk van de Romeinen, veel later dan Atlantis.
Alles hangt af van het midden van de stenen.
Zijn de gaten vierkant als in zuilen of rond als in molenstenen?
Stenen die in zuilen zitten, zijn meestal wat dikker.
Er wordt een vierkant gat in gemaakt voor een houten paal,
en zo bouwen ze een hele zuil.
Vierkant, zodat de schijven niet konden draaien.
En dat is maar de vraag. Is het gat rond of vierkant?
Het kan vierkant zijn, maar misschien ook niet.
Ze liggen bijna recht op elkaar.
Dat betekent niet meteen dat het een bouwwerk is.
Als je een schip laadt, stapel je de dingen ook.
En als dat schip zinkt, blijft de lading zo liggen.
Dat lijkt me niet rond, maar vierkant.
Misschien, meer kan ik niet zeggen.
Voor de duikers volstaat dat antwoord.
Na dagen zonder resultaat
hebben ze voorwerpen gevonden die uit Atlantis kunnen komen.
Ze waren groter dan verwacht, ongeveer anderhalve meter.
En stevig, dus zeker niet modern.
We hebben dus wat gevonden, en het heeft ons echt verrast.
Georgeos denkt ook dat ze zuilen gevonden hebben.
Hij gelooft dat ze ooit bij een tempel stonden.
Ze doen hem denken aan beeldmateriaal dat hij al jaren in zijn bezit heeft.
Het is niet duidelijk.
Nee, het zijn oude beelden. Maar als je goed kijkt...
Dat is wel iets groots.
Zijn dat treden? -Kijk eens aan, dat is een trap.
Dit is duidelijk door mensen gemaakt.
Wie heeft dit gefilmd?
Deze video is gemaakt door Francisco Salazar in 1993.
El Pantera, de bekende duiker.
Een echte legende?
Een legende.
Erg bekend in de streek.
Leeft hij nog?
Nee.
Hij is in 1998 gestorven.
Slechte kwaliteit, maar duidelijk.
Het lijken wel stenen van een groot bouwwerk.
En een muur.
Juist, dat is te gek.
Een gebogen muur. -Het lijkt wel een toren.
Het lijkt wel een Nuraghe. Waar is dit eigenlijk?
El Pantera heeft gezegd
dat het tussen Barbate en Zahara de los Atunes was op 35 meter diepte.
Kunnen we naar die plek gaan?
Dat denk ik wel, we weten waar we moeten zoeken.
We moeten dat vinden, het kan niet anders.
Dus varen we naar de plek waar Pantera gedoken zou hebben.
Het is een strook water van acht kilometer lang,
amper 16 kilometer van de plek waar we de schijven gezien hebben.
We sturen de robot uit en zijn er zeker van dat we iets zullen vinden.
Verrassend genoeg zitten we pal op een route voor drugssmokkel,
en daarom houdt de Spaanse marine een oogje in het zeil.
De Atlantic Explorer vaart heen en weer over het gebied
om de zeebodem zo goed mogelijk in kaart te brengen.
In afwachting neem ik contact op met James Cameron,
om hem op de hoogte te brengen.
Dag, Jim. -Alles goed?
Waar zijn jullie? -Zuid-Spanje.
Buiten de zuilen van Hercules. -Dat klopt, het gaat best goed.
Op de eerste locatie hebben ze brokstukken gevonden
van zuilen of van molenstenen.
En we hebben nog meer ontdekt.
In deze streek is er een bekende duiker, de Panter.
En die kerel heeft wat beelden opgenomen.
Eerst dacht ik dat er niets op te zien was,
maar als je het stilstaande beeld bekijkt, lijkt het een Nuraghe.
Eentje zoals in Sardinië, met zuilen.
En trappen. -En cirkels.
Atlantis uit Hollywood, en dat zou op deze plek zijn.
Ken je de coördinaten?
35 meter diep, tussen Barbate en Zahara de los Atunes.
Dit is een zanderig gebied.
Als er een tempel onder water zit, moet die op ons beeld verschijnen.
We kammen de hele omgeving uit, tot we Atlantis gevonden hebben.
Het klinkt te mooi om waar te zijn, ik heb er niet veel hoop op.
Maar we zullen zien, je moet het zeker wel onderzoeken.
Wat zou ik graag bij jullie zijn.
Intussen leveren de coördinaten niets op.
Heb je nog iets interessants opgemerkt?
Voorlopig nog niets, maar we blijven zoeken.
Alles is hier vlak, en meer kunnen we niet zien.
Daar is iets. Iets groots.
Er steekt wat uit de zeebodem omhoog.
Is dit ook de vondst van de Panter?
Is het dat? -Dat zijn vissen.
Maar misschien zitten ze ergens in.
Een zanderige bodem met een klein bouwwerk.
En veel vissen. -Ik breng de duikers op de hoogte.
Je springt er zo in? -Net als vroeger, geweldig.
Ik kon amper wat zien. -Dat is echt niet goed.
We zitten net boven de duikers en staan met hen in contact.
Wat gebeurt er, jongens?
Het water is enorm troebel.
Ze zien amper iets en volgen het anker naar beneden.
En verrassend genoeg komen ze pal op hun doelwit terecht.
Dit is fantastisch.
Wat zie je?
Hier liggen grote rotsblokken. Ze zien er wel vreemd uit.
Zijn dit de rotsblokken uit de beelden van de Panter?
Ik weet niet of ze door de mens gemaakt zijn.
De duikers verspreiden zich en vinden nog meer stenen.
Mogelijk zijn dit schijven die onder de algen zitten.
Het lijkt wel alsof ze door de mens gemaakt zijn.
Zie je daar ook nog wat anders? Een wrak, of iets dergelijks?
Iets?
We zien een rij van rotsen.
Volgens mij is dat geen natuurlijke formatie
omdat ze zo verspreid zijn over het zand.
Ik zie een rots met een bijna perfekte halfronde vorm.
Dit is geweldig. -De stroming neemt stilaan toe.
Daardoor wordt het bijzonder moeilijk om nog te duiken.
Ze moeten weer naar boven komen.
Dit is best interessant. Er liggen veel stenen in onnatuurlijke vormen.
Maar uiteraard slaat je verbeelding er ook op hol.
Ik wil graag feedback van Ralph. Als je zo diep onder water zit,
is het niet zo moeilijk om je dingen te gaan inbeelden.
We moeten dus goed analyseren wat we gezien hebben.
De stroming is weer wat verminderd, dus de robot kan het nu wel aan.
Om antwoorden te krijgen, sturen ze de robot naar beneden
en bekijken ze de beelden die dat oplevert.
Zichtbaarheid is anderhalve meter.
We weten niet of ze al dan niet door de mens gemaakt zijn.
Dat is alleszins een aanzienlijk bouwwerk.
Ze vragen archeoloog Ralph om een analyse.
Maar na enkele uren weet hij het nog altijd niet echt.
De rotsen zijn al wat te erg aangetast.
Hij weet niet of ze natuurlijk of door de mens gemaakt zijn.
Enkel door opgravingen kunnen ze weten of dit de tempel is.
De duikers blijven zoeken, maar vinden verder niets.
De expeditie is bijna afgelopen, dus de sfeer is eerder gespannen.
Als we hier niets vinden, moeten we van locatie veranderen.
Er wordt slecht weer voorspeld, dus moeten ze terugkeren.
We moeten de zoektocht eventjes staken,
maar we beseffen nog niet dat er een doorbraak zal komen.
De Atlantic Explorer ligt in de haven tot de rust op zee weerkeert.
De crew voert intussen de nodige onderhoudswerken uit.
Als Atlantis echt in het zuiden van Spanje lag,
en Sardinië er een kolonie van was,
waarom vinden we dan hier niet dezelfde dingen als daar?
Georgeos heeft de ontbrekende schakel gevonden:
een Sardinische tempel van 4.000 jaar oud die net ontdekt is.
In de bronstijd was hier ook niets anders te zien.
Er zijn geen steden in de buurt, maar wel wat graven uit die tijd.
Dan spreek ik over 1800 voor Christus.
Hier zien we een gracht en concentrische cirkels.
Dit is 700 jaar ouder dan de Nuraghi van Sardinië,
dus ben ik verbaasd over de Sardinische invloeden in de tempel.
Het lijkt wel een doolhof.
Deze plek valt niet echt op, veel kleiner dan in Sardinië.
Het is een complexe constructie met de gekende elementen.
De gracht en de cirkels. Je kunt dit geen metafoor noemen,
dit is de architectuur van Atlantis zoals Plato die beschreef.
De windrichtingen en in het midden een diepe put.
Mogelijk werd hier een god van het water aanbeden, zoals Poseidon.
En ook de locatie stemt overeen met wat Plato schreef.
In het midden van een vruchtbaar plateau.
Dit is geen stad, huis of kasteel.
Het is een tempel, een plek waar mensen komen bidden.
Dit lijkt wel een radarwerk, alles is zo afgemeten.
Je wordt zo door de gangen geleid.
Kijk die torens eens, die zien er adembenemend uit.
Vooral omdat je dit hier niet verwacht.
Dit was tot dertig jaar geleden helemaal niet zichtbaar.
Moeilijk te dateren, maar monniken worden begraven in het klooster.
Hier hebben archeologen een ontdekking gedaan.
Dit graf hebben ze in de oorspronkelijke staat gelaten.
Is de cultuur van Atlantis hier gestart en naar Sardinië verspreid?
Heeft Pantera een tempel als deze in het water gevonden?
Blijkbaar klaart het weer wat op. Maar op de terugweg
tovert Georgeos nog een verrassing uit zijn hoed.
Hoog in de bergen, na wat gegraveerde concentrische cirkels
wil Georgeos me een tekening laten zien.
Wat zie je hier?
Niet te geloven, ik zie een bijbelse kandelaar.
Een Menora.
Concentrische cirkels...
Menora!
Wil jij nu beweren dat de zevenarmige kandelaar uit de bijbel
eigenlijk voortkomt uit de concentrische cirkels van Atlantis?
Daar ben ik zeker van.
De kandelaar doet ons denken
aan een symbool dat al duizenden jaren bestaat.
Het symbool van Atlantis
in twee gesneden - is een Menora.
Plots denk ik aan de Menora symbolen die ik in graven in Malta zag.
Ze zagen er net uit als dit,
met een centraal been dat de vorm had van de drietand van Poseidon.
Dit is wel frappant. Je zegt dus dat er een weerspiegeling is
van de theologie in Atlantis, maar dan in de bijbel.
Proficiat, Simcha.
Volgens Georgeos hebben de vluchtelingen uit Atlantis zo
hun symbolen in de rest van de wereld verspreid.
Op de boot zijn we weer klaar om te duiken.
Het Doñana park is ground zero.
Ik denk dat daar de vroegere moederstad, de haven,
Atlantis gevestigd was. Maar wat doe je dan? Dat is de vraag.
We hebben een probleem.
Als de haven van Atlantis in het slijk van Donana verborgen is,
dan is die niet toegankelijk voor ons.
Maar ik heb een idee.
In Laja Alta hebben we twee vlakken zien staan op de wand van de grot.
Als dat met de cirkels voor de haven van Atlantis staat,
dan staat het vlak met het schip misschien voor wat anders.
Een plek in de zee
waar schepen moesten wachten voor ze in de haven mochten.
Als dat het geval is, zou een logische locatie
een eiland bij de kust zijn, en dat is Sancti Petri.
Ik vertel mijn idee aan het team. Er is immers geen alternatief.
Dus varen we naar die plek.
Ik zie daar wel wat.
Hier zien we allemaal blokken. Het is een soort van dok.
Dit kan een plek geweest zijn waar ze moesten wachten.
Ik hoop dat we harde bewijzen zullen vinden
van een oude beschaving die verband houdt met Atlantis.
Kapitein Jose Maria legt het schip juist. De spanning stijgt.
We kunnen gaan.
Maar wat zoeken we?
Schepen? Hout gaat rotten na duizenden jaren,
maar golfbrekers en stenen ankers doen dat niet.
Zijn dat dokken?
Misschien zijn het golfbrekers.
Maar dan,
eindelijk,
zien ze een gigantisch oud stenen anker.
Zelfs sceptische archeoloog Ralph is onder de indruk.
Het is ongeveer zo groot, 83 centimeter breed.
Ongeveer zo dik, egaal en met een gat in.
We waren best wel verrast.
Na heel wat vruchteloze pogingen
is iedereen blij als Ralph zegt dat het om de bronstijd kan gaan.
Het past in de periode van Atlantis.
Dat zijn foto's? -Ja.
Het is echt wel indrukwekkend. Een anker is altijd heel wat,
maar dit is maar liefst 3.000 tot 4.000 jaar oud.
Het is gigantisch, dus voor een enorme boot.
En dat betekent dat grote schepen naar dit gebied voeren,
4.000 jaar geleden.
Volgens velen werd hier niet gevaren voor de achtste eeuw voor Christus.
En dus werd er gedacht dat de routes voor ruilhandel
beperkt waren tot de Middellandse Zee.
Maar dit anker vertelt een ander verhaal.
Dit is de Atlantische Oceaan.
Wie heeft in dit gebied al ooit stenen ankers ontdekt?
Hier is nog niemand geweest.
En wij hebben hier dingen ontdekt.
Wij zetten de toon. -Juist.
Ik had er weinig vertrouwen in, maar nu voel ik dat er hoop is.
Eén enkel anker kan gewoon toeval zijn.
Het bewijs van een oude boot die van haar koers geweken was.
Als we onze stelling willen bewijzen, hebben we meer voorwerpen nodig.
Edoardo, hoor je me?
Wat is het probleem? -De stroming.
Niet enkel de stroming, we voelen hier een gigantische golf.
Dat komt omdat het hier zo'n vlakke bodem is.
Dit is wel heel wat.
Dit is fantastisch, zoiets heb ik nog nooit eerder gezien.
Wat zie je dan? -Een vierkant anker, dat is geweldig.
Zonder twijfel met de hand gemaakt.
Er zit een gat in ter grootte van een vuist.
Dat is wat we zochten.
Ik kan je wel zeggen dat dit echt fantastisch is.
En nu kom ik in de buurt van nog een anker.
In dit gebied is dat wel een indrukwekkende vondst.
Zulke voorwerpen zie je niet vaak
in de Middellandse Zee, laat staan in de Atlantische Oceaan.
Dat is fantastisch. Niet te geloven.
Wat een vondst. Miguel leidt ons mee met de lijn,
maar hij heeft het echt wel lastig.
De stroming zit niet mee.
Hoeveel ankers zie je? -Ik nader nu het derde.
Dat is ovaal van vorm
en ik denk dat het 75 tot 80 centimeter lang is.
Het is in perfecte staat.
Het wijst erop dat dit een haven was, 3.500 tot 4.000 jaar geleden.
Ik had niet verwacht dat we ankers zouden vinden,
want je vindt eerder een speld in een hooiberg dan zulke oude ankers.
Dit betekent dat we op het juiste spoor zitten.
We hebben nu vier ankers uit de bronstijd gevonden rond Spanje.
Maar de duikers zijn nog niet klaar.
Een uur later vinden ze nog een vijfde, driehoekig anker.
Dat is fantastisch, echt waar.
En even later is daar ook het zesde anker.
Ik had al zo'n goed gevoel. -Ik heb het toch gezegd?
Jullie zijn geweldig. -Ik ben zo blij dat ik hier ben.
Jullie schrijven geschiedenis.
Deze vondst heeft enorme gevolgen.
Er was een haven, precies op de plek die wij voorspeld hadden.
Was het de moeite waard? -Absoluut.
Ik heb het gevoel dat we iets groots gedaan hebben. Bedankt, vriend.
Ik had een theorie, maar jullie hebben de vondst gedaan.
Dit betekent enorm veel, het belangrijkste moment in mijn leven.
Als de haven van Atlantis hier lag, dan is de theorie van Freund
dat Atlantis ligt te wachten onder het moeras van Doñana.
Als de ankers op grote schepen wijzen,
hoe ver zijn ze dan gevaren in de Atlantische Oceaan?
Zal blijken dat ze richting Amerika gevaren zijn?
Ons team heeft hier meer ankers gevonden dan onze voorgangers.
Wij hebben er meteen zes gevonden, dus zullen er duizenden liggen.
En dat bevestigt wat Plato schrijft over de haven, net buiten de zuilen.
Plato schrijft ook dat de schepen van Atlantis
over de Atlantische Oceaan voeren en pauzeerden bij eilanden.
Om dat te testen, gaan we westwaarts naar de Azoren,
de Portugese eilanden in het midden van de Atlantische Oceaan.
Waren zeelui hier al 3.500 jaar voor Columbus aanwezig?
Dat is al een derde van de reis naar Amerika.
Het is best wel vergezocht.
Toen de Portugezen 500 jaar geleden de Azoren ontdekten,
beweerden ze dat er nooit iemand gewoond had.
Maar Felix Rodrigues van de plaatselijke universiteit
heeft onlangs wat geweldige ontdekkingen gedaan.
Dit is niet te geloven, in theorie kan dat hier niet zijn.
Wat is het precies?
Een Romeins columbarium.
Ze cremeerden hun doden en stopten de assen in een urne in die vakjes.
Dat klopt, en daar is de oven.
Daar is een oven?
Dat geeft natuurlijk ook weer zin aan dit bouwwerk.
Ik ben geschokt, dat wil zeggen dat hier sprake was van cultuur
in een heel vroege periode.
Lang voor we dachten dat hier mensen woonden.
Dat klopt, het is fantastisch.
In die tijd kwamen mensen al zo ver in de Atlantische Oceaan.
En de mensen leefden hier zoals in de Middellandse Zee.
En dat al 2.000 jaar geleden, of nog eerder.
De professor kan bewijzen dat we over de bronstijd spreken,
of nog eerder, over de tijd van Atlantis.
Tussen de maisvelden zien we gigantische piramiden.
De oude bouwwerken zijn met elkaar verbonden
door een netwerk van tunnels dat nu wel verwoest of versperd is.
Ik sta hier op de Azoren, halfweg tussen Europa en Amerika.
En hier zie je de ingang tot een neolithisch bouwwerk.
Dat is het stenen tijdperk, duizenden jaren geleden.
Toen was hier normaal nog niemand aanwezig.
Het bouwwerk is ook verbonden met deze piramide,
die een beetje op de Bijbelse toren van Babel lijkt.
Die lijkt wel van de Azteken, maar niemand heeft het bestudeerd.
Iedereen ziet dat het om een piramide gaat
en dat de ingang versperd is.
Het is een archeologisch pareltje dat niet volledig blootgelegd werd.
Het is een prachtig stenen bouwwerk.
Zonder cement?
Klopt.
Dit is gepland.
Er is heel wat materiaal voor nodig.
De binnenkant werd gedeeltelijk uitgegraven,
en daar hebben we oud stenen gereedschap gevonden.
Dit kan dus uit het stenen tijdperk komen.
En dat is bijzonder in de Azoren.
Om dit te bouwen heb je kennis en mankracht nodig.
Prachtig, die technologie uit het stenen tijdperk.
Dit is 4.000 tot 6.000 jaar oud.
Die technologie zien we van de Middellandse Zee tot de Azoren.
Die gigantische rotsblokken die nog steeds zonder cement blijven staan.
En niet in de Middellandse Zee. We spreken over een beschaving
die helemaal tot in de Atlantische Oceaan ging.
En er zijn nog meer bewijzen van die vroege bewoners.
Samen met Rodrigues ga ik naar een dorp uit het stenen tijdperk.
Er staan grootse bouwwerken
zoals ik er zag in Malta, 3.540 kilometer verderop.
Het is hier wel enorm glad.
Professor Rodrigues heeft deze plek in 2014 ontdekt.
Uit het stenen gereedschap leidt hij af dat het dorp 6.000 jaar oud is.
En toch is haast niemand hiervan op de hoogte.
Rodrigues vond zelfs een grot die door de mens gemaakt is.
Dit is toch wel een bijzonder verfijnd stenen bouwwerk.
Misschien woonde de leider hier, ofwel was het een heilige plek.
Dit kan een heel oude tempel zijn.
Binnen zien we nog een kleine ruimte, en dat past echt in een tempel.
Naast het bos laat de professor me een voorwerp zien
dat echt niet op deze moderne plek past.
Het is een archeologisch voorwerp dat een groot verschil maakt
in de manier waarop we denken over zeevaart in het stenen tijdperk.
Wat is dat?
Een anker uit het stenen tijdperk.
Geweldig. En wat doet het hier?
Hier wordt het gebruikt als een gewone steen.
De boer heeft materiaal gezocht.
Ja, om zijn muur te bouwen.
Dit hebben we ook onder water gevonden in Zuid-Spanje.
Maar dit exemplaar is groter.
De onze waren ovaal, half zo groot en met één gat.
Dit is voor een grote boot.
Het is een enorm anker.
We zien een anker en een dorp, de haven was hier vast in de buurt.
Aan beide kanten van de heuvel loopt water,
kleine riviertjes die in de zee uitmonden.
Zo herschrijf je wel de geschiedenis van het stenen tijdperk.
Zo kunnen we de beweging van mensen in de wereld beter beschrijven.
Professor Rodrigues laat me nog een schitterende ontdekking zien.
Dit is geweldig, alweer die sporen.
Ja, ze zijn heel duidelijk zichtbaar.
Ze lijken op die in Malta.
Ze duiken op uit het niets en monden uit in de zee.
In het midden van het eiland zien we veel sporen.
Op alle eilanden?
Ja, enkel niet op het kleinste.
En ze zijn nooit bestudeerd?
Nee. Geen van hen.
Van wanneer dateren ze?
Het derde millennium voor Christus.
Voor dit avontuur had ik die sporen nog nooit gezien.
Maar als ik nu die mysterieuze technologie zie
op Malta, Sardinië, Sicilië en de Azoren,
dan zien we dat mensen uit het stenen tijdperk dat alles bouwden.
Alles werd gebruikt, maar niemand weet hoe en waarom.
Het bewijst wel dat mensen hier op dit eiland geweest zijn.
Mensen kwamen hier met de boot aan, 4.000 tot 6.000 jaar geleden.
Ik weet nu wel dat nog voor de piramiden in Egypte
er al een beschaving was tijdens het stenen tijdperk.
Een oude, vergeten beschaving.
En dat blijkbaar in het zuiden van Spanje, waar Plato Atlantis situeert.
Ik geloof dat we in die beschaving van dezelfde cultuur,
architectuur en zeevaart kunnen spreken als in Atlantis.
En dat rijk werd verwoest door de natuurrampen in Santorini.
Blijkbaar is het Atlantis van Plato niet enkel een mythe.
Jim, het is gelukt.
Je hebt de ankers gevonden
en hebt bewezen dat er ruilhandel gevoerd werd buiten de zuilen.
Dat is fantastisch. Maar heb je Atlantis gevonden?
Mogelijk ligt de stad onder Tartessos begraven.
Dat moeten we nog uitzoeken. Begin maar alvast te graven.